کد خبر: ۵۷۶۹
تاریخ انتشار: ۰۷ مرداد ۱۳۹۵ - ۱۸:۲۵
printنسخه چاپی
sendارسال به دوستان
بازار تولید و عرضه موادغذایی باید در خدمت جامعه باشد
پردیس عامری *

پردیس عامری

حتما" تا به امروز، از تجربه مسمویت ناشی از مصرف مرغ خراب، فاسد و یا تاریخ مصرف گذشته حتی اگر خود تجریه نکرده باشیم، چیزهایی شنیده ایم و البته این روزها هم بیشتر تاکید می شود که موقع خرید محصولاتی مانند مرغ، حتما به تاریخ مصرف و معیارهای استاندارد آن دقت کنید، در غیر این صورت مسمومیت غذایی یا عارضه های درازمدت گوارشی که شاید سالها بعد خود را به صورت مزمن و پیچیده ای نشان دهند، در انتظارتان خواهد بود. 
باتوجه به تغییر منابع اطلاعاتی، افزایش و گشترش آگاهی های عمومی و از طرفی سردرگمی مردم و موج بی اعتمادی اجتماعی به تبلیغلت کالاهای مختلف خصوصا" موادغذایی، آنچه به نظر می رسد در امر شناخت تغییرات،  امواج ایجاد شده در بازار و شناخت سلامت محصولات و تولیدات مواد غذایی پرمصرف میان ایرانیان مانند مرغ اهمیت داشته باشد، ورود کارشناسان، تحلیلگران و کنشگران اجتماعی به این حوزه است که نه از نگاه کسب سود صرفا اقتصادی، بلکه از نظر مطلوبیت و سلامت موادغذایی تولیدی و توزیعی، فروشندگان و خریداران عمده و متولیان سلامت را به چالش بکشند و نقش ناظر و نماینده مردم را ایفا کنند. در فضایی که بی اعتمادی به انتخاب انواع و اقسام محصولات غذایی عرضه شده  در بازارتولید و عرضه جریان دارد، بازاریابان اجتماعی و تحلیلگران اجتماعی بازار در جایگاه وجدان بیدار جامعه و نمایندگان مردم ، می توانند ناظرانی هشیار و برخواسته از توده مردم به شمار آیند، که متاسفانه در بسیاری جوامع هنوز فلسفه و نوع فعالیت این قشر به صورت مشخصی تبیین نشده و در میان تولید کنندگان و مصرف کنندگان اهمیت این گروه چندان جا نیفتاده است. 
 سنجش کیفیت و مطلوبیت محصول و یا ایجاد بازاری جدید برای تولیدی جدید، به جز از مسیر تمرکز برگروه های هدف و تمرکز برنیازها و مطالبات عمومی مردم، آنهم با در نظر گرفتن مولفه های فرهنگی، اجتماعی، بهداشتی، محیط زیستی و... مقدور نیست. 
تا چندی قبل شاید انواع تبلیغات تلویزیونی و تصویری، بیلبوردی و بروشوری برای اعتمادسازی اجتماعی و افزایش فروش و گرایش مردم به مصرف کالاها و خصوصا محصولات غذایی کافی می نمود اما با رشد آگاهی های عمومی و امواج اجتماعی مانند جریان های اخیر خصوصا آنچه در میان مردم درباره معیارهای انتخاب مرغ سالم یا امکان توزیع مرغ های ناسالم فاقد استاندارهای سلامت و محیط زیستی ایجاد شده و اخباری که درست یا غلط درباره توزیع این نوع محصولات دیده می شوند، نوعی عدم اعتماد اجتماعی شکل گرفته است که لازمه اش ورود کنشگران و پژوهشگران اجتماعی با رویکردهای خاص به این حوزه و به صورت جدی است.
کارشناسان اجتماعی به تحلیل و بررسی هنجارها، مطالبات و حساسیت های اجتماعی می پردازند تا چنانچه لازم باشد به توجیه و تعریف بهنجار و شفاف سازی اذهان عمومی بپردازند. این همان مفهوم هضم نشده بازاریابی اجتماعی است که در جامعه ما تعریفی گنگ و غالبا" غلط شده است.
با تکیه بر قانون دست نامرئي آدام اسميت، تلاش هاي بازاريابان و فروشندگان که صرفا" با هدف كسب سود ازسوي بنگاههاي اقتصادي صورت می گیرد، به ابزار برآوردن نيازهاي افراد جامعه، ایجاد اعتماد اجتماعی برای مصرف تولیدات داخلی سالم و همچنین ابزار هشیار کردن توزیع کنندگان و عرضه کنندگان به اینکه چاره ای ندارند به جز ارائه محصول سالم  مورد نیاز جامعه،  تبدیل می شود. در حقیقت بازتولید و عرضه در خدمت جامعه در می آید و نه برعکس....
در منطق بازار، اگر نتايج و پيامدهاي كوتاه مدت با نتايج بلند مدت وراهبردي در تعارض باشند، آن موضوع توجيه اقتصادي كافي ندارد. با این تبیین، سود کوتاه مدت توزیع کنندگان، تولیدکنندگان و خریداران عمده محصولاتی پرمخاطب و حساسیت برانگیز همچون مرغ در سطح جامعه، مشخصا" باید  زیر ذره بین کنشگران اجتماعی و یا همسو با سیاست های بازاریابی اجتماعی باشند. چراکه درغیر اینصورت، نه تنها برد اقتصادی درکار نخواهد بود بلکه امکان دارد در درازمدت سودهای اندک، تبدیل به هزینه های جبران ناپذیر و کشست بنگاه های اقتصادی تولید و عرضه شوند.
از سویی باید در نظر داشت که در بازار مصرفی که بی اعتمادی اجتماعی درآن شکل گرفته است، نظارت و حضور کارشناسان و کنشگران این حوزه امری ضروری است، چراکه تنها به تأمين نيازهاي جسماني و مادي شناخته شده افراد اكتفا نمي كنند، بلکه بنگاه های اقتصادی و تجاری را وادار می کنند که پا را فراتر از ارقام و اعداد سود بگذارند و اگر می خواهند در عرصه رقابت امروزه حذف نشوند، بر تدبیراندیشی درباره راهكارهای مناسب حل مشكلات و مسائل اجتماعي، توجه به اهداف و مقاصد اجتماعي نظير ارتقاء سطح بهداشت و رفاه مشتري، گسترش اعتماد عمومی با تبیین های علمی و تجیه فلسفه انتخاب مصرف تولیدات خود، تمرکز کنند. این همان روندی است که از سالها قبل در جوامع توسعه یافته شکل گرفته و امتداد بافته است.
در این میان اصل تأمين نيازهاي اساسي با بهترین کیفیت و مناسب ترین قیمت، اصل حمايت از منافع مصرف كننده ، مسئله ایجاد رضایت از خرید و مصرف، جلب اعتماد اجتماعی در کنار گسترش اخلاق بهنجار تولید و مصرف، همه از وظایف متخصصان اجتماعی در این بازار پرآشوب هستند.
اینکه چرا ناگهان چنین مسائلی در سالهای اخیر برجسته شده اند، تنها مبتنی بر شایعات و موج های اجتماعی خاص نیست بلکه پاسخ آن بسیار ساده است. با گسترش فناوری و افزایش دسترسی مردم به اخبار مسمویت های غذایی، اعتماد آنها به تنهایی به یک کالا و یک برند و یک تبلیغ جلب نمی شود، بلکه در این تنگنای اقتصادی موجود، ترجیح عمومی جامعه به خریدی مطلوب با کیفیت تایید شده است که مشخصه های سلامت و استاندارد را کاملا" دارا باشد و درعین حال برایشان دردسر آفرین نباشد. 
اینکه به خاطر پولي كه بابت خريد محصولی می دهیم و یا قدری ارزان تر خریدن آن، چشم را بر تاريخ انقضاي آن، درجه استاندارد بودن آن و کیفیت آن ببندیم، حقيقتا ريسكي بزرگ است. تغذیه نامناسب، مواد غذایی ناسالم و غیراستاندارد منجر به کاهش سطح ایمنی بدن، اختلال در تکامل زیستی و کاهش بهره وری اجتماعی می شوند. به بارو برخی کارشناسان، از جمله مهمترین مشکل های این حوزه، سیاست ها و مداخلات در سیستم های غذایی است که به ندرت با هدف اصلی اصلاح و بهبود سبک تغذیه و به طورکلی اصلاح سبک زندگی مردم انجام می شوند.
به هر روی باید در نظر داشت که برای محصول مرغ و به طور کلی ماکیان سالم، پروانه ساخت از سازمان غذا و دارو، نشان سازمان استاندارد و در نظر گرفتن مولفه های محیط زیستی از جمله استفاده نشدن از پلاستیک در روکش مرغی که عرضه می شود، جمع نشدن آب داخل آن و خلاصه مواردی از این دست لازم است مدنظر قرار گیرند.
در این میان باید به این نکته توجه کرد که عدم اطمینان مردم به مراکز تولید و عرضه، مراکز نظارتی و سلامت کشور نیز در زمینه افزایش برخی شایعات و نگرانی از مصرف برخی محصولات موثر است. و از مسئولان نظارت بر سلامت کشور انتظار می رود که بر مواردی مانند آنچه ذکر شد به ویژه در فضاهایی که محصولات غذایی ارائه می شوند مانند رستوران ها و به ویژه مراکز درمانی و بیمارستان ها که نیاز به کنترل بیشتری دارند، نظارت جدی تر و موثرتری داشته باشند تا قدری از نگرانی های عمومی جامعه و بی اعتمادی شکل گرفته کاسته شود.

-منابع: 
پوپر، كارل رايموند( ١٣٧٠ )؛ منطق اكتشافات علمي ، مترجم: احمد آرام، انتشارات سروش، چاپ اول .
 وينريچ، اكلاين( ١٣٨٠ )؛ "بازاريابي اجتماعي چيست؟"، مترجم : سپيده پارسا پژوه،. ماهنامه بازاريابي، شماره   ١٥ 

-Kotler , Philip and Gary Armstrong (1990); Principles of Marketing, Prints hall , International Inc.

* پژوهشگر اجتماعی
نظر شما‌
نام:
ایمیل:
* نظر:
* کد امنیتی:
Chaptcha
حروفي را كه در تصوير مي‌بينيد عينا در فيلد مقابلش وارد كنيد
آخرین اخبار