کد خبر: ۸۹۲۰
تاریخ انتشار: ۲۵ شهريور ۱۳۹۶ - ۱۳:۳۲
printنسخه چاپی
sendارسال به دوستان
سینا قنبرپور *

عدم رأی اعتماد به وزیرنیرو فرصتی را رقم زد تا بحث درباره این وزارتخانه بیشتر در جامعه جریان بگیرد. شاید پیشتر مطالبات مردم حول وزارتخانه‌هایی که بیشتر کارکرد سیاسی یا اجتماعی داشتند برجسته می‌شد و کمتر کسی درباره وزیر نیرو مطالبه‌ای داشت. از سوی دیگر در زمان معرفی «حبیب‌الله بیطرف» به عنوان گزینه وزارت نیرو جریان‌های اجتماعی و محیط زیست با تمرکز بر نفی سدسازی و انتقال آب شکل گرفت و شاید برای نخستین باربود که چنین جریانی با دغدغه‌های محیط‌ زیستی می‌توانست مطالبات خود را تا آنجا پیش ببرد که مجلس به وزیر پیشنهادی رأی اعتماد ندهد. اما آیا این همه ماجراست؟
نگاهی به جریان‌هایی که در چند هفته اخیر حول گزینه‌های مطرح شده برای تصدی وزارت نیرو شکل گرفته است مطالبه از این وزارتخانه به عنوان نهادی که مدیریت منابع آب را آن هم در کشوری که کم آب است در چند جمله محدود کرده‌است؛ «یزدی نباشد»، «طرفدار سدسازی نباشد و نگاه سازه‌ای نداشته باشد» و به «انتقال آب» هم فکر نکند. 
خوزستانی‌ها، چهارمحال و بختیاری‌ها و لرستانی‌ها در جریان گرفتن این مطالبات نقش برجسته‌تری داشته‌اند. 
در نگاه نخست با آنچه بر رودخانه «کارون» و خوزستانی‌ها در سال‌های اخیر رفته است و رنجی که مردمان چهارمحال و بختیاری کشیده‌اند این ۳ جمله به عنوان مطالبات به حق و محیط زیستی نمایان می‌شوند. 
به راستی چه کسی می‌تواند تجربه خوزستانی‌ها از ریزگرد و طعم نامطبوع آب و قطع مکرر برق را در زندگی داشته باشد و از دولت به سبب عدم رفع آن‌ها گله‌مند نباشد. 
در بحبوحه سال‌هایی که دولت اصلاحات تازه بر سر کار آمده بود در اهواز میزبان یکی از آشنایان شدم که در آزمون وکالت قبول شده بود و باید دوره کارآموزی خود را زیر نظر یک وکیل در اهواز می‌گذراند. صبح یک روز شهریوری در سال ۱۳۷۹رسید و همین که خواست  لبی تازه کند طعم آب که تازه در دستگاه تصفیه هم فیلتر شده بود کامش را تلخ کرد. 
ما به طعم آب عادت کرده بودیم. پرسید چرا آب مزه‌ای نامطبوع دارد؟ شما هم حسش می‌کنید؟
در تابستان همان سال طرح انتقال آب از بالادست کارون یعنی شوشتر به آبادان و خرمشهر افتتاح شده بود زیرا مردمان این دو شهر به شدت با مشکل آب شرب مواجه بودند. در اهواز وضع اندکی بهتر بود ولی با این حال  آن دوستمان نتوانست چای دم شده با آن آب را بنوشد. رفت تا به کارش برسد و ظهر که به خانه بازگشت به غیر از گرما و حرارتی که تا به آن زمان تجربه نکرده بود معده‌اش هم به سبب وضعیت آب به هم ریخته بود و حالت مسمومیت داشت. 
او همان یک روز بیشتر در اهواز نماند و حتی برای گذران کارآموزی وکالت نیز نیامد. 
حالا ۱۸ سال از آن زمان سپری شده‌است؛ قریب به دو دهه. هنوز اهوازی‌ها و خوزستانی‌ها آب را در دستگاه‌های تصفیه آب خانگی فیلتر می‌کنند یا آب بسته‌بندی می‌خرند در حالی که وظیفه دولت تأمین آب سالم و بهداشتی است. 
 از همان سال تا کنون کنار کارون رفتن دیگر حال و هوای آن ترانه معروف «لب کارون» را ندارد؛ عمده دلیلش بوی نامطبوعی است که از رودخانه متصاعد می‌شود. کافی است از کنار پل پنجم یا حوالی پل سیاه بگذرید یا بایستید و به کارون بنگرید تا ببینید چگونه فاضلاب ، حیات پرآب‌ترین رودخانه کشور را به تباهی می‌کشاند. 
این حکایت سال‌های بسیاری است که کارون چنین وضعی را تحمل کرده‌است اما چرا هیچ گاه مردم اهواز و خوزستان از نمایندگان خود در مجلس نخواستند که برای شهرو منطقه ‌اشان سیستم فاضلاب تأمین کند. 
چرا مردم خوزستان هیچ‌گاه نگران آلودگی‌های کارون نبودند اما بحث بر اینکه یزدی‌ها، اصفهانی‌ها و قمی‌ها آب کارون را می‌برند بالا و بالاتر رفت و شدت گرفت؟
به راستی کدام شهروند عاقلی حاضر است سم و انواعی از پساب‌های آلوده را به حیاتی‌ترین مایع شناخته شده در زمین بریزند و او سکوت کند؟
در سال‌های اخیر زنجیره انسانی در دفاع از کارون شکل گرفت که کاری درست و به جا بود. 
اما پرسش این است که آیا طعم و سلامت آب کارون دستکم در دودهه اخیر تغییری کرده است؟ 
حال در ۱۷سال به جبر زمانه بعد از تجربه مدیریت ۳ نفر بر وزارت نیرو وضعیت به گونه‌ای شد که برای تعیین وزیرنیروی دولت دوازدهم فرصت بیشتری دست داد.
فرصت بیشتری چنانچه ۲۷ یا ۲۸ نفر خود را واجد شرایط و مدعی تصدی وزارتخانه دانستند. 
اما به راستی هریک از این ۲۷- ۲۸ نفر حاضر است بگوید در پس این دعوای میان یزدی‌ها و خوزستانی‌ها یا نظایر آن برسر تعیین وزیر چه کسانی پنهان شده‌اند؟
به راستی چه کسی حاضر شده‌است محل تولد شخصی  را برجسته‌تر از تخصص و توان مدیریتش معیار تشخیص توانمندی‌اش قراردهد؟
سدسازی خوب یا بد عمر تجاری خود را عملاً پشت سرگذاشته است. اینک نه دوران سازندگی است که محور سنجش توسعه «سازه» بود و نه دوران اصلاحات و نه دوره مردی که گفت:«اگر آب لوله‌کشی تصفیه شده در آبادان و خرمشهر درست نشده باشد این آقای فتاح را می‌بینید که خیلی هم آدم خوبیست، او را آب می‌کنم می‌فرستم در لوله». 
حالا مردم هم دیگر حاضر نیستند با سدسازی پیش بروند؛ پس هیچ وزیری تن به دردسر قدم گذاشتن در عرصه سدسازیِ صرف، نمی‌سپارد. 
اما پرسش این است چه جریان یا چه کسانی از ترساندن مردم از رونق دوباره سدسازی سود می‌برند که با نمادسازی افراد می‌خواهند مردم را ترسانده و مانع از تصدی آنان در وزارت نیرو شوند؟
از همه مهمتر همه ما ایرانیان پیش و بیش از آنکه اهل کدام قوم ، منطقه و دیاری باشیم افتخارمان به ایرانی بودن است و می‌دانیم «وحدت» همواره ما را از بلایا و دشمنان رهانیده است. 
چگونه است که عده‌ای اینک حاضرند دست بر ویژگی‌های قومیت و محل تولد افراد برای تشخیص کارآمدی آن‌ها بگذارند و به جای نقد منصفانه به تخریب شخصیت بپردازند؟
اما در این میان هیچ‌کس از دردهایی که وزارت نیرو با آن دست و پنجه نرم می‌کند حرفی به میان نمی‌آورد؟
اگر امروز در دنیا توجه به محیط زیست و آثار آن سبب شده تا کشورهای صنعتی دور هم گردآمده پیمان پاریس را منعقد کنند خود گویای سپری شدن دوره تک‌محوری بودن مدیریت و پرداختن به سازه‌است. 
حال این پرسش مطرح می‌شود که آیا آن‌ها که خواسته یا ناخواسته بر طبل «#نه_به_این» و «#نه_به_آن» می‌کوبند یا از یزدی و اصفهانی‌بودن گزینه‌های پیشنهادی اظهارنارضایتی می‌کنند یا سدسازی و انتقال آب حوضه به حوضه را محور مطالبه خود قرار داده‌اند می‌دانند وزارت نیرو با چه چالش‌هایی در حوزه آب مواجه است؟ 
از همه مهمتر آن‌ها می‌دانند دیگر نهادها و ارگان‌های کشور که کسی به آن‌ها و وزیرپیشنهادی‌اش «نه» نگفته و کمپینی هم برعلیه آن‌ها راه نینداخته چه برسرمنابع آب کشور آورده‌اند؟
آیا با این شیوه خود می‌خواهد برچالش‌های پیش پای وزارت نیرو چشم ببندند؟
سالهاست تکنولوژی به کار گرفته شده در صنعت آب قدیمی و کهنه شده است. سیستم توزیع آب ما قدیمی و معیوب است تا آنجا که گفته می‌شود در تهران ۳۰درصد پرت شبکه انتقال و توزیع آب موجب هدررفت آن می‌شود. 
آیا شنیده‌اید یکی از این ۲۷-۲۸ نفری که برای وزارت نیرو مطرح شده‌اند درباره حل این معضل سخنی به میان آورده باشد؟
تأمین مالی پروژه‌های آب چنان وخامت دارد که هیچ پیمانکاری در حوزه آب نای حرکت ندارد. هزاران پروژه برزمین مانده است. آیا شنیده‌اید یکی از گزینه‌های کمپینی وزارت نیرو از چگونگی حل این معضل بگوید؟
شاید یک پیمانکار در عرصه راه بتواند با قراردادی بزرگراه و آزادراه بسازد و به محض بهره‌برداری از محل دریافت نقدی عوارض بازگشت سرمایه خود را شاهد باشد اما در پروژه‌های آب چنین شیوه‌ای حاکم نیست و پیمانکار پس از تحویل پروژه نمی‌تواند چیزی را بفروشد تا سرمایه‌اش را برگرداند و باید منتظر منابع دولتی بماند. 
شاید سرمایه‌گذاران خارجی برای حوزه نفت، پتروشیمی و یا خودروسازی سر و دست بشکنند ولی در حوزه صنعت آب چنین نیست و بدتر آنکه هیچ فاینانسی برای پروژه‌های آبی عملیاتی نمی‌شود. 
راهکار حل این معضل و به سرانجام رساندن پروژه‌های نیمه کاره آن هم در عمر ۴ ساله یک دولت چیست؟
هیچ‌کس از تعرفه آب و آب‌بها سخن نمی‌گوید ! بدیهی است ؛ چون چالش‌برانگیز است. حوزه‌های انتخابیه را به تنش می‌کشاند و … اما آیا از آب گرانبهاتر سراغ‌داریم که حضرت علی(ع) آن را مهریه حضرت فاطمه (س) قرار داد و ما اینک به مفت آن را در اختیار داریم؟
بسیاری از شهرهای ما سیستم فاضلاب ندارند، عملاً سیستم آبچرخانی و بازیابی آب در کشور ما صفر است و این ممکن نمی‌شود جز با تکنولوژی و به کارگیری شیوه‌های مدرن.
چگونه تکنولوژی و سیستم‌های مدرن را می‌توان به کشور آورد یا بومی‌سازی کرد؟
این موارد فقط تکه‌هایی از معضلات وزارتخانه‌ایست که علاوه بر مدیریت منابع آب باید به تأمین برق و انرژی کشور هم بپردازد. 
حال پرسش این است که آیا مطالبه ما از رییس‌جمهور و دولت دوازدهم باز هم محدود به یزدی‌نبود، سدسازنبودن و عدم انتقال آب است؟
خب اینکه ساده و آسان است؛ کافیست نمایندگان مجلس شورای اسلامی طرحی چندفوریتی تدوین کنند و با تأکید بر حیاتی بودن وضعیت آب و بحران حاضر آن را خارج از نوبت رسیدگی و تبدیل به قانون کنند تا هیچ وزیر نیرویی اعم از متولدان یزد، اصفهان و … نتوانند پروژه‌های انتقال آب و سدسازی اجرا کنند.
اگر حوصله کردید و تا این سطر مطلب را خوانده‌اید بگذارید فقط به اشاره بگویم که بحث دیپلماسی آب در مدیریت منابع آب سالهاست که به فراموشی سپرده شده است و دستکم مرزنشینان ما به ویژه در سیستان و بلوچستان دندان به جگرگرفته‌اند ولی اتفاق مناسب رقم نخورده‌است. شاید مطالبه از وزیرنیرو باید جستجو برای شخصیتی چون «محمدجواد ظریف» باشد که بتواند با ترفندهای دیپلماسی از حجم مشکلات آب کشور بکاهد. 

*روزنامه‌نگار 
نظر شما‌
نام:
ایمیل:
* نظر:
* کد امنیتی:
Chaptcha
حروفي را كه در تصوير مي‌بينيد عينا در فيلد مقابلش وارد كنيد
آخرین اخبار