کد خبر: ۸۹۲۸
تاریخ انتشار: ۲۸ شهريور ۱۳۹۶ - ۱۳:۰۱
printنسخه چاپی
sendارسال به دوستان
مجید خدابخش استاندار اردبیل در گفتگو با کلیدملی مطرح کرد
بعد از ورودم به بنگاه های اقتصادی متوجه شدم که توسعه دیگر با پول دولت صورت نمی گیرد و توجیه اقتصادی معنی پیدا کرده است، در حالی که در دوره ی اول، توجیه عمرانی و ارتقای زیرساختها محور توسعه بودند. اما با افزایش جمعیت و به تبع آن افزایش دانشگاه ها وفارغ التحصیلان دانشگاهی، صنعت، اشتغالزایی و توجیه اقتصادی نقش محوری پیدا کرد و دیگر توسعه فقط به عمران و گسترش زیرساخت ها محدود نمی شد.
کلیدملی - محمد زینالی اُناری: مجید خدابخش به عنوان یک فرد کنشگر، دارای یک گفتمان توسعه است که در این خصوص می توان به جزئیاتی چون نهادسازی در بخش های تجاری، تولید و گردشگری اشاره کرد. به باور من او در حال تغییر رفتار اقتصادی استان از عادتی که به ساخت و ساز و هزینه کردهای عمرانی داشت، به سوی یک ساخت اقتصادی جدید که بتواند به تجارت، تولید و حتی خدمات عمومی استان جان بخشد. او می گوید که به خاطر اقتصاد مقاومتی به این بخش پرداخته است و این کاری است که قبلا در استان های دیگر هم اجرا شده و آن ها به بودجه ی دولتی بسنده نکرده و از بخشهای ارزآوری که مسئولان قبلی استان اردبیل از آن غافل بوده اند، استفاده کرده اند. در زیر گفتگویی که به دیدگاه های اقتصادی دکتر مجید خدابخش استاندار دولت یازدهم در اردبیل پرداخته است، از نظر شما می گذرد.

مجید خدابخش استاندار اردبیل در گفتگو با کلیدملی مطرح کرد

* شما از وقتی که به اردبیل آمده اید حرف های تازه و نویی درباره ی توسعه ی تجارت، گردشگری ورزشی و حتی از عمران برآمده از توسعه ی اقتصادی می زنید. در زمان حضور شما می بینیم که همکاری نهادهایی مانند اتاق اصناف، هیئتهای ورزشی و پارک علم و فنآوری افزایش پیدا کرده و  یک نوع تحول و تحرک در بخش هایی از اقتصاد که دولتی نیست داده اید که به نظر می رسد توسعه ی اقتصادی استان اردبیل با ورود شما جان تازه تری گرفته است. بر چه منطق و اساسی این کار را شروع کرده اید؟

خدابخش: برنامه های بنده در این زمینه ها منبعث از دانش و تجربه های پیشینم بود. پانزده سال اول خدمتم زمانی بوده که با دوران جنگ در دولت آغاز شده و و سپس به دوران بعد از جنگ و بازسازی رسید که در این مدت پروژه های عمرانی و توسعه ی فیزیکی مانند رسیدگی به روستاها و آن چه که مسئله و محور توسعه ی کشور بود؛ آب، مدرسه، مخابرات، بیمارستان ها شهرها، دانشگاه و مدرسه مربوط بود. در شهرها هم به بازگشایی معابر و عمران  شهری، جاده ها و به طور خلاصه برق و گاز و سایر مواردی که لازم بود به عمران و آبادانی بخشها و شهرها بپردازد، البته با استفاده از منابع مالی دولت. 
 این قبیل اقدامات بر اساس اقتضائات آن زمان صورت می گرفتند. هر کسی می توانست اعتبار بیشتری می گرفت و مدیران استانی با هماهنگی نمایندگان نقش آفرینی بیشتری در اجرا داشتند، چرا که پیمانکاران و ماشین آلات بخش خصوصی مثل اکنون نبود و برای جذب اعتبار رقابت زیادی لازم بود. همچنین لازم بود که دستگاه های اجرایی به طور مرتب پیگیری کنند تا پروژه ها عملی شوند. این شیوه یک نوع برنامه ی توسعه و یک گفتمان از آن بود. این گفتمان در واقع در دل دولت ها بود، صرفا با مالیات نبوده بلکه از در آمدهای غیر مالیاتی هم متأثر شده و به سرعت در جهت انجام کارها می شتافتند تا جایی که به این دوره "سازندگی" اطلاق شد. 
بعد از ورودم به بنگاه های اقتصادی متوجه شدم که توسعه دیگر با پول دولت صورت نمی گیرد و توجیه اقتصادی معنی پیدا کرده است، در حالی که در دوره ی اول، توجیه عمرانی و ارتقای زیرساختها محور توسعه بودند. اما با افزایش جمعیت و به تبع آن افزایش دانشگاه ها وفارغ التحصیلان دانشگاهی، صنعت، اشتغالزایی و توجیه اقتصادی نقش محوری پیدا کرد و دیگر توسعه فقط به عمران و گسترش زیرساخت ها محدود نمی شد. با این تجربه وقتی به اردبیل آمدم، در استان اردبیل گفتمان دوم را پیگیری کردم. گفتمان اول تقریبا وجود داشت و البته در دوران آقای احمدی نژاد به خاطر تحریم ها و مشکلاتی که کشور با آن مواجه بود، بودجه ی عمرانی هم عملاً وجود نداشت.

امروز، سرمایه گذاری محور توسعه است
در استان ما هم اکنون هم توسعه ی استان با توجه به موضوع سرمایه گذاری اقتصادی معنی پیدا می کند. طبیعی است وقتی سرمایه گذاری اقتصادی آمد، در ذیل آن یک سری نیازها و زیرساخت های عمرانی هم اولویت پیدا می کند. و این گونه هم نیست که وقتی برای جایی زیرساخت عمرانی برود قطعاً آباد خواهد شد. مثالی می زنم جاده داریم که از داخل سراب می گذرد و دائما از آن رد می شویم و به تبریز می رویم، چه تحولی داشته است؟ یا در بستان آباد چه تحولی شکل گرفته است؟ بنابر این نشان می دهد که وقتی از جایی جاده بگذرد حکماً توسعه اتفاق نمی افتد: این شرط لازم است و کافی نیست. ورود بنگاه اقتصادی به یک منطقه، به دنبال خود عمران و آبادانی هم می آورد. نمونه اش فولاد مبارکه است. قبل از تمام شدن آن، کمربند سوم را در اصفهان دایر کردند برای این که دیدند وقتی این حجم بار از اصفهان رد و بدل می شود، این شهر قفل خواهد شد و وقتی این بار را در کمر بندی سوم ریختند به جاده، دیدند سواری ها نمی توانند تردد کنند و راه اصفهان کاشان قم توجیه پیدا کرد. 
احداث کارخانه ی ذوب آهن یکی از طرح هایی بود که راه آهن اردبیل را در گذشته توجیه می کرد، چرا که در عموم نقاط دنیا عمده ی اهمیت راه آهن برای نقل و انتقال بار بوده و خدمات مسافری آن در مرحله ی بعد اهمیت قرار دارد. نمونه ی این نوع توسعه ی زیرساختی، راه اندازی فرودگاهی بود که در زمان احداث کشت و صنعت مغان احداث شده بود و می بینیم که یک بنگاه اقتصادی بزرگ در گذشته فرودگاه و شهرکی به آن زیبایی به راه انداخته، دریاچه ای هم زده اند که محل استفاده ی شهروندان امروزی پارس آباد هم می باشد. 
می بینیم که توجیه اقتصادی و اشتغال توسعه ی زیرساختها را هم به دنبال خود می آورد. بنابراین آن گفتمان دوم، در اردبیل هم اولویت ما شد. وقتی توسعه ی اقتصادی را محور فعالیت های خود کنیم، طبیعتاً شاهد تحول استان خواهیم شد اما اگر اهتمام ما فقط بخش عمرانی بود، چنین تحولاتی نمی توانست رخ دهد. به همین خاطر دنبال یک سری اقدامات مانند منطقه آزاد بودیم که در این راستا، تا کنون چندین پروژه ی کلان افتتاح شده است.

در اقتصاد مقاومتی، به دنبال طرح های ارزآور رفتیم
اگرچه مقام معظم رهبری از اواخر سال 92 اصول کلی اقتصاد مقاومتی را مطرح کردند، اما در 94، 95 و 96 اقتصاد مقاومتی را مشخصاً مورد تأکید قرار داده اند. لذا ما هم به تبعیت از خطوط کلی که ایشان اولویت مباحث اقتصادی خود را در این زمینه گذاشته ایم. همه شان ذیل این چارچوب و تفکر هستند یکی منطقه آزاد است یکی منطقه ویژه اقتصادی است که البته در دولت قبل تصویب شده ولی بدون پیشرفت مانده بودند. یکی هم پهنه های معدنی است که خوشبختانه در هر سه بخش به مرحله ی سرمایه گذاری رسیده ایم و در حد چاه های آزمایشی هستیم و الان خودش یک تحول ایجاد کرده است. معادن وسرمایه های معدنی از فعالیت های اشتغال زا بوده و گردش مالی بسیار بالایی داشته و می تواند یکی از محورهای توسعه باشد.
در حوزه گردشگری هم ما دیدیم که پل معلق مشگین از پروژه های نیمه تمام بوده و آن قدر که انرژی گذشته شده تا به راه بیفتد برای این بوده که بخش خصوصی در عرصه سرمایه گذاری آمده باشد و ما حمایت کنیم تا در حدی که ظرفیت گردشگری داریم استفاده کنیم تا برای استان مان اشتغال ایجاد شود. برای نمونه هنگام بازدید، صاحب سوپرمارکتی در مشکینشهر گفت که برخی از ماه ها فروش وی تا ده برابر افزایش می یابد، ما در شرایط معمولی چه کار می توانستیم بکنیم که این درآمد افزایش پیدا کند؟ حال بعد از راه افتادن پل معلق، آن قدر رفت و آمد به مشکین زیاد شده که شروع کرده ایم راه اردبیل به مشکین را چهار بانده کنیم. حتی به تَبَع آن، نوسازی راه اهر - مشکین هم توجیه پیدا کرده است. آن قدر از تبریز مهمان می آید که به ما ثابت کند سرمایه گذاری گردشگری خوب جاده هم به دنبال خود می آورد و طبیعتاً دولت هم می تواند این سرمایه ها را بدهد.
یکی از اقدامات دیگر، پارک علم و فناوری بوده که سی استان دیگر کشور پارک داشتند الا اردبیل. پارک پایگاهی است که به فکر جوانان فارغ التحصیلی فرصت می دهد تا تبدیل به محصول شده، با تجاری سازی توزیع شوند. خوشبختانه پارک به راه افتاده و این جوانان شروع کرده اند به فعالیت. یکی دیگر از کارهایی که در این عرصه و این حوزه انجام می دهیم، استان اردبیل استانی کشاورزی است و دو محصول اصلی ترین محصول آن است یکی سیب زمینی و دیگری گندم. 
جالب است که در این دو اصلا ارزش افزوده ی زیادی نیست و تغییر الگوی کشت حمایت شد و ترویج گردید و ضمن این که تغییر الگوی کشت مطرح شد و برای نمونه در استان اردبیل پسته، بادام زمینی و زعفران کاشته شد و به دنبال آن هستیم که آن را توسعه دهیم. پروژه ی تعطیل شده ی اراضی پایاب سد خداآفرین یک میلیارد دلار از طریق اعتبارات صندوق توسعه ی ملی فعال شد و به تدریج به عامل بزرگی برای توسعه تبدیل خواهد شد کشت و صنعت های جدید مغان ایجاد خواهد شد و الان در حال کار است بیش از 3000میلیارد تومان برای آن جا پول تزریق خواهد شد و پیش بینی می کنم در اواسط یا در دهه فجر سال بعد شاهد بهره برداری کامل تبدیل نزدیک به بیش از چهل هزار هکتار زمین مربوط به کشت دیم به زمینی برای کشت آبی باشیم که تحول بزرگی را صورت خواهد داد. در زمینه ی زیربنایی، نیروگاه بزرگ سبلان را نیز پیگیری کردیم که از صندوق توسعه ی ملی سیصد و پنجاه میلیون دلار برای آن جذب شد. 
گفتمان شما به این صورت بوده که بیشتر به فکر کارهای اساسی بوده اید و اقدام کرده اید، اما کمتر در این باره سخن گفته اید. شاید بسیاری فکر می کنند گفتمان نوعی سخنرانی است تا برای مردم راهکار ارائه دهد. گفتمان شما چگونه معضلات را رفع می کند و توسعه ی پایدار به دنبال می آورد؟
خدابخش: مثلا موضوع صندوق توسعه ی ملی استفاده کردن، چند شاخص به شما بدهم یک بار می گوئید در مقابل استان های دیگر چقدر جلو هستیم. از منظر عمرانی اگر استان های اصفهان و ... را ببینیم، می توانیم بر اساس مساحت و جمعیت و سامانه هایی که دارند بسنجیم. اما شاخص مهم توسعه، استفاده از ارز می باشد. بیاییم در سی سال گذشته استان اردبیل را با یزد مقایسه کنیم. ارز یعنی توسعه ی انسانی، ارز یعنی ماشین آلات، ارز یعنی اشتغال یعنی جایی را صنعتی کنیم. بودجه عمرانی به ریال است، البته فعالیت های عمرانی هم مدتی اشتغال را عهده دار می شود، اما مدت آن کوتاه است؛ در حدی که مدتی ساخت و ساز ادامه داشته یا جاده ساخته شود. الان در پایاب خداآفرین سه هزار نفر کار می کنند  و با تمام شدن این سد کارشان تمام خواهد شد. مثلا گاز می آوریم و کوچه ها را شرکتی می کند و پر می کند، بعد از آن کار تمام می شود. اما در اثر آمدن "ارز" پای اشتغال دائم به میان می آید. 

برای آوردن ارز و توسعه ی بخش غیردولتی چه کارهایی انجام داده اید؟
خدابخش: هر ماه دو بار گفت و گوی دولت و بخش خصوصی را در دستور کارمان داریم. آن جا به مدت دو سال با دستگاه ها رایزنی کرده، همراهی آن ها را برای سرمایه گذاران خواستیم تا به سرمایه گذاران به عنوان یک حرکت نگاه کنیم. طبیعی است که این افراد سود می بردند چرا که این سود در ازای سرمایه گذاری و تلاش های آنان می باشد. اما توجه ما به اشتغالی بود که در اثر این حرکت ایجاد می شد. 
از آن طرف هم به سرمایه گذارها اطمینان و فرصت لازم را دادیم. حتی مدیران را به صورت گروهی برای بازدید به کارخانه های آن ها بردیم. مشکلاتی که کارفرمایان در خصوص مالیات، بیمه، تأمین اجتماعی و بانک داشته اند را نیز شنیده و برای حل آن ها تلاش و پیگیری لازم را انجام داده ایم. در حال حاضر بیش از هشتاد درصد در دستگاه های اجرایی همراهی و هماهنگی با سرمایه گذاران وجود دارد. فقط یک حلقه ی مفقوده داریم که اگربتوانیم آن کار را اجرا کنیم، یک جهش اساسی در فعالیت های اقتصادی استان رخ خواهد داد. 

نیاز سرمایه گذاران به مشاوران اقتصادی
آن حلقه ی مفقوده که می گوئید برای سرمایه گذاری و هماهنگی با دستگاه های اجرائی لازم می باشد، چیست؟
خدابخش: الان حتما شما می گوئید وقتی بخش خصوصی آماده است، می توانیم همه ی کارها را به خوبی انجام دهیم. اگر شما کار حقوقی داشته باشید، به یک وکیل نیاز دارد یک سرمایه گذار هم به شخصی مانند وکیل یعنی مشاوری احتیاج دارد که بتواند مکان یابی کرده و فرصت های سرمایه گذاری را برای او بشناساند. برای او توجیه اقتصادی تهیه کند. مشاوری که بازار را مطالعه کند، 
وقتی آن ها نیستند که این کار تخصصی را انجام دهند و سرمایه گذار خودش این کار را می کند، دچار مشکلات اساسی می شود. فردی که زمینی می خرد تا پمپ بنزین تأسیس کند، متوجه می شود که محل خوبی برای این کار تهیه نکرده است و در مراجعاتش به ادارات می بیند که فرضاً با حریم راه و ... مشکل دارد. یا این که او می خواهد در زمین مورد نظرش کارخانه ای راه بیندازد و به او می گویند که انتقال آب به آن زمین میسر نخواهد بود، یا این که هزینه ی بسیار زیادی برای انتقال آب خواهد داشت. 
برای حل این مشکل، در دنیا دو نوع کار انجام داده اند؛ یا شهرک صنعتی زده اند و برای آن تمامی این مطالعات را انجام داده اند اما امروز زمین در شهرک صنعتی گران است و منابع ملّی یا زمین خود فرد که برای سرمایه گذاری ارزان تر می باشد. اما می بیند که بیش از هزینه شهرک صنعتی برای او در آمده است چرا که آماده سازی امکانات زیربنایی برای راه اندازی صنعت گران تر از وضع معمولی است. او نیازمند است که مشاوری پیدا کند تا ضمن یافتن مکان مناسب ویژه ی سرمایه گذاری، برای او ضوابط اداری مربوط به برق، گاز و به ویژه محیط زیست را نیز بررسی کرده و راهکارهای لازم را ارائه دهد. 
شما به نکته ای اشاره می کنید که می خواهید رهبری کرده و عوامل انسانی آن را نیز فراهم می کنید برای آن بخش از فعالیت های غیردولتی که می خواهند کاری را انجام دهند ولی راه کار آن را نمی دانند، پای متخصصینی به میان می آید که شرایط و ضوابط را برای سرمایه گذاری فراهم کنند.
خدابخش: الان ما شخصی مشابه وکیل حقوقی را لازم داریم که در حوزه ی اقتصاد سرمایه گذاری تحصیل کرده و مشاوره بدهد. اما باید سرمایه گذاران این زمینه ی فعالیت را قبول کنند و اگر این فرصت فراهم شود، همکاری دستگاه ها می تواند از هشتاد به نود هم برسد. وقتی فردی پول و سرمایه را دارد، اما وقتی بدون بررسی های اولیه می خواهد کاری انجام دهد دستگاه اجرایی می گوید این کار شدنی نیست و یا نیاز به هزینه هایی دارد. اما علم مکان یابی می تواند راهنمایی های زیادی به سرمایه گذاران بدهد. چرا که ما امروزه در زیر زمین مرکز شهر تأسیسات بسیاری داریم که چهل سال قبل این ها را نداشتیم. 

مجید خدابخش استاندار اردبیل در گفتگو با کلیدملی مطرح کرد

آیا شما می توانید در زمینه ی جذب سرمایه گذاری های دارای مشکلات این چنین از نمونه ی دیگری هم مثال بیاورید؟ 
خدابخش: از یک سرمایه گذار برای فعالیت در اردبیل دعوت کردیم و او بدون بررسی زمینی را در اطراف اردبیل خرید و وقتی خواست پروانه بگیرد، با میراث فرهنگی تعارض پیدا کرد و می تواند این گونه ادعا کند که میراث فرهنگی با او همکاری نکرده است. اما اگر مکان یابی کرده بود، میتوانست مکان مناسبی برای فعالیت پیدا کند. این خود یک نکته است اگر شما بخواهید زمینی یا خانه ای بخرید اگر کسی به نقشه نگاه کنید می تواند شما را راهنمایی کند و مثلا خیابان هایی که در آینده حول خانه مورد نظر خواهند گذشت را هم پیش بینی می کنند. این امر در خصوص زمین و امکانات لازم برای سرمایه گذاری اهمیت بیشتری دارد.

برنامه ی توسعه برای شهرستان ها آماده می شود
مدل گفتمان شما را می توان در دو مفهوم عمرانی و توسعه ی اقتصادی تبیین نمود که در بخش اقتصادی نیاز به نهادسازی و به وجود آوردن نقش های محرک برای جان دادن به این بخش می باشد. 
خدابخش: من با دو رویکرد آشنا بودم یکی سرمایه ی گذاری دولتی یکی سرمایه گذاری از بخش ارزی و غیر دولتی برای تولید رونق تجاری. با توجه به این که فرصتی شد بحث های اقتصاد مقاومتی مطرح شد به این بخش وارد شدیم و چند راه کار داشتیم که بخش تجاری را تقویت کنیم و بخش تولید را از طریق دعوت سرمایه گذاران توسعه دهیم و الان نهادسازی کنیم تا راه برای سرمایه گذاری باز شده و ساز و کارها خلق شود. به عنوان مثال اخیراً از یک واحد بازدید کردیم که دستگاه های ریزی از ایتالیا آورده و قصد دارد تا در زمینه ی جواهرسازی فعالیت کند و این هم باعث توسعه خواهد شد. 
یک بخش از این نهادسازی هم در خصوص گردشگری تحقق یافت. البته باید در بخش گردشگری کارهای مانده را توسعه دهیم و در مورد فعالیت های ورزشی هم توسعه لازم را ارائه دهیم. برای استادیوم، هزینه ها از بخش ارزی به دست ما آمد و آن ها را بازسازی کردیم و یک هفته تمام نام اردبیل به عنوان محل این بازی ها در سراسر ایران و کشورهای آسیایی شنیده شد. اخیراً مدتی هم در اطراف گیلارلو کمپ قایقرانی برای انجام تمرینات تیم ملی بانوان راه اندازی شد. از طرفی توسعه ی جاده های گردشگری استان گام دیگری در این راستا است که به منظور انتقل بخشی از گردشگران بی شمار ماسوله به خلخال احداث جاده شال ماجولان ماسوله از اولویت های ما در حوزه ی گردشگری است. می توانیم به این فکر کنیم که سالانه یک میلیون گردشگر وارد استان شوند و این کارها جزء اولویت های کاری مان هستند. برای تکمیل تر کردن و مشخص کردن مسیر مشهود و روشن، مشاورهایی گرفته ایم تا برای هر یک از شهرستان ها برنامه ی توسعه ارائه دهند. 

نظر شما‌
نام:
ایمیل:
* نظر:
* کد امنیتی:
Chaptcha
حروفي را كه در تصوير مي‌بينيد عينا در فيلد مقابلش وارد كنيد
آخرین اخبار