کد خبر: ۹۸۲۲
تاریخ انتشار: ۲۲ آذر ۱۳۹۸ - ۱۹:۵۵
printنسخه چاپی
sendارسال به دوستان
در دومين نشست از سلسه نشست‌هاي شهر و رمان مطرح شد
نويسنده كتاب يوسف‌آباد با اين پرسش كه شهر چگونه خودش را در اين رمان‌ها بيان مي‌كند گفت: خصلت‌های کلانشهر به گونه‌اي طرح مي‌شود كه انگار مطب روانشناس براي خودشناسی راوي است. 
او همچنين به فضاي سياسي حاكم در ميانه دهه هشتاد اشاره كرد و توضيح داد: در كتاب‌هاي مورد نظر كه در نيمه دهه هشتاد به بعد منتشر شده‌اند سبك زندگي مسئله است و طبقه متوسط گتمان خودش را پيش مي‌برد كه در آن روزگار مغلوب گفتمان هاله نوري، مهرورزي و نظاير آن شده بود. در اين كتاب‌ها شهر موضوعيت ندارد و بيشتر من‌نويسي است.
کلیدملی : دومين نشست از سلسله نشست‌هاي رمان و شهر در حالي برگزار شد كه پرسش و پاسخ‌هاي پاياني آن جذاب‌تر از سخنراني‌ها شد. بررسي داستان‌هايي كه درون خانه به وقوع مي‌پيوندند و داستان‌هايي كه درون شهر و مولفه‌هاي شهري سپري مي‌شوند تا ادبيات شهري را شكل دهند بحث را به نقش خانواده و نهاد قدرت در پديدآمدن رمان‌هايي با محوريت شهر سوق داد. شايد بحث در دومين نشست بتواند بيشتر از هر زمان ديگري هدف طراحان برگزاري اين نشست‌ها را تامين كند و موضوع گسست‌هاي اجتماعي را برجسته كند. در نشست نخست كه 14 آبان امسال برگزار شد دست‌اندركاران برپايي اين نشست‌ها اين پرسش را پيش روي مخاطبان قرار دادند كه «آيا رويايي درباره شهرهايمان داريم؟» پرسشي برخاسته از مجموعه پيمايش‌هاي ملي در سطح كشور است كه جامعه‌شناسان آن را انجام داده‌اند. برهمين اساس و نتايج پيمايش‌هاي ملي كه بر وقوع نوعي «گسيختگي اجتماعي» تاكيد داشته است، بهانه‌اي شده تا پس از مدتي تامل اينك انجمن داستان‌نويسان استان تهران با همكاري اداره كل مطالعات اجتماعي و فرهنگي شهرداري تهران سلسله نشست‌هاي «رمان و شهر» را برگزار و در آن به بررسي ادبيات و شهر بپردازند. 
در دومين نشست «نويدپورمحمدرضا» درباره «ردپاها و زمزمه‌هاي شهر در ادبيات داستاني ايران پيش از دوم خرداد 76» سخنراني كرد. «سينا دادخواه» در سخنراني خود به «سبك زندگي و سياست؛ بازخواني شهر در چندرمان ديده شده» پرداخت و  «پويا رفويي» نيز درباره «وجه پديداري شهري» سخن گفت. 

كلانشهرها در رمان‌هاي شهري به مطب روانشناس در خودشناسي تبديل شده‌اند

«نويدپورمحمدرضا» با تكيه بر دو داستان «هوشنگ گلشيري» كه پيش از دوم خرداد 76 منتشر شده است بحث خود را طرح كرد و در آن بر مفاهيمي چون «شهرهاي خيالي»، «شهر گذشته‌ها»، «شهر نوستالژی» و «شهر خاطره» تاكيد كرد.  
«سينا دادخواه» سخنران دوم دومين نشست از سلسله نشست‌هاي شهر و رمان با تكيه بر رمان‌هايي چون «نگران نباش»، «احتمالا گم شد»، «شب ممکن»، «کافه پیانو» و «يوسف‌آباد» ضمن آنكه به نويسنده اولي بودن آثار اشاره كرد و اينكه همه آنها از راوي اول شخص بهره مي‌برند توضيح داد:  وجه ذهنی در اين رمان‌ها به نفع عینی مهار مي‌شود. 
او در بخشي از سخنان خود توضيح داد: در اين رمان‌ها شهر پناهگاه کوچک و لایت است ولي  نه با آغوش گشوده و نه با گارد بسته ميزبان رويدادهاست. برخلاف رمان‌هاي پيش از دهه هشتاد خیابان وجه فانتزیک و باورپذیر به خود مي‌گيرد نوستالژیک نیست. 
دادخواه در بخش ديگري از سخنراني‌اش به خودمحور و خودبیانگر بودن اين رمان‌ها اشاره كرد و افزود: مایه اتوبیوگرافیک نسبت به فیکشنال داستان‌ها بيشتر است و زبان گفتاری و محاوره‌ای در آنها حاکم است. سرشار از ژست‌های کلامی است. 
نويسنده كتاب يوسف‌آباد با اين پرسش كه شهر چگونه خودش را در اين رمان‌ها بيان مي‌كند گفت:  خصلت‌های کلانشهر به گونه‌اي طرح مي‌شود كه انگار مطب روانشناس براي خودشناسی راوي است. 
او همچنين به فضاي سياسي حاكم در ميانه دهه هشتاد اشاره كرد و توضيح داد: در كتاب‌هاي مورد نظر كه در نيمه دهه هشتاد به بعد منتشر شده‌اند سبك زندگي مسئله است و طبقه متوسط گتمان خودش را پيش مي‌برد كه در آن روزگار مغلوب گفتمان هاله نوري، مهرورزي و نظاير آن شده بود. در اين كتاب‌ها شهر موضوعيت ندارد و بيشتر من‌نويسي است. 
دادخواه همچنين گفت: به نظر من اگر رمان‌هایی را که در دهه هشتاد خوانده شده‌اند و بعضی‌هایشان بسیار خوانده شده‌اند مانند «پاییز فصل آخر سال است» نسیم مرعشی یا رمان «ناتمامی» زهرا عبدی کاملا سعی دارد که در شهر برخورد ویژه خود را داشته باشد. این رمان‌ها فرق کردن داستان‌هایشان  فرق کرده است، عنصر کنایی در آن‌ها کم رنگ‌تر شده است، روایت‌ها سرراست‌تر هستند، روایت‌ها میل و گرایش بیش‌تر به به راوی سوم شخص پیدا کرده‌اند. از وجه صمیمیت دارند به نفع صناعت کم می‌کنند، بازی‌گوشی جای خود را به صراحت می‌دهد یعنی سعی می‌کند دقیق‌تر صحبت کنند و تجربه‌های عینی اجتماعی یعنی یافتن ابعاد جنگ‌ ردپای انقلاب یا ردپای دوم خرداد، سیاست و تاریخ کاری به توفیق یا عدم توفیق این رمان‌ها ندارم. زمانی که عناصر این رمان‌ها را با یک‌دیگر می‌خوانیم با یک‌دیگر مقایسه می‌کنیم تعداد شخصیت‌ها و تعداد پلات‌ها افزایش پیدا کرده است در حقیقت از یک فضای سبک‌بار و شخصی  امروزی که در موج قبلی داستان‌های دیده شده مورد استقبال مخاطب قرار گرفته بود و کاری به نیت نویسنده ندارم یک فضای حاد و غیر شخصی اجتماعی و تاریخی در رمان‌های موج دوم نیمه دوم دهه هشتاد تبدیل می‌شوند انگار در این رمان‌ها سبک زندگی جای خود را به یک جور فکر کردن به سیاست یا فهم قدرت می‌خواهد بدهد.
در ادامه اين نشست «پويا رفويي» سخنراني خود با موضوع « وجه پديداري شهري » را در پيش گرفت و در بخشي از آن گفت:«
اگر ما به آثار ادبی ایران تا دوره برآمدن هیستری ادبیات شهری نگاه کنیم همانطور که تحقیقات آکادمیک هم در این مسئله انجام شده تصویر شهر محیط بدبینانه‌ای است، خصوصا در حوزه سینما که این تحقیقات کامل‌تر این مسئله را به خوبی نشان می‌دهند که شهر محیط گزند و آسیب است، شهر جایی است  که انسان‌ها صفات خود را از دست می‌دهند و در معرض آسیب قرار می‌گیرند، محلی است که جای بروز رذایل اخلاقیست و الی آخر. آن بخشی از شهر که اتفاقا جای امنی است در ادبیات قبل از هیستری مانند محله یا راسته و نمونه‌های مشابه‌اش است. این هیستری به ادبیات شهری با یک مجموعه‌ای از تکنیک‌های دیگری که ما تجربه کرده‌ایم و تجربه می‌کنیم گره خورده است ما با جهش پدیداری مفهوم شهر رو به رو شده‌ایم. 
او در ادامه اين بحث خود افزود: «در دهه دوم انقلاب گرایش به زیست سیاست در دستور کار قرار می‌گیرد و دیگر حکومت حداکثری مد نظر نیست، مفهوم مصلحت، کوچک‌سازی و نزدیک شدن به طبیعت اجتماعی مد نظر قرار می‌گیرد و مدیریتی بهتر آرمان تازه‌ای که جای تحقق ایده‌های قبلی را می‌گیرد، تحت عنوان گسست هستی شناختی از آن می‌توان یاد کرد. مهم‌ترین رویدادها با توجه به تجربه انقلاب یک دهه قبلش تبدیل مکان‌های وحشت به مکان‌های زیباییست، فرهنگسرای بهمن، خانه هنرمندان و تبدیل کردن زندان‌ها به موزه این تکنیک جدید نبود. 
رفويي همچنين در جمع‌بندي سخنان خود گفت : به نظر می‌رسد که وقوع انقلاب سال 1357 یک گسستی را میان جنبش انقلاب و دولت انقلاب به وجود آورده است که این از موضع تئوریک شکافی است میان کل و همه آن همه‌هایی که در انقلاب حضور داشتند به کل‌هایی تبدیل شده‌اند که این گذار مستلزم ادغام‌ها و هست‌های پی در پی بود که شاید برخی یک دهه یا یک دهه و نصفی ادامه پیدا کرد و این گسست میان کل و همه شهر را به محیط مجروحی تبدیل کرد. شهری که باید از یه طرف بتواند بر آحاد انسان‌ها در زندگی افقی‌شان مدیریت کند و در سطح عمودی بتواند آرامان‌ها را محقق سازد.





مطالب مرتبط
نظر شما‌
نام:
ایمیل:
* نظر:
* کد امنیتی:
Chaptcha
حروفي را كه در تصوير مي‌بينيد عينا در فيلد مقابلش وارد كنيد
آخرین اخبار