کد خبر: ۹۹۷۹
تاریخ انتشار: ۱۹ تير ۱۴۰۰ - ۱۳:۳۰
printنسخه چاپی
sendارسال به دوستان
بلای تمركزگرایی و بخشی نگری در عملکرد دولت‌ها در گفتگوهایی با رضا اردکانیان وزیرنیرو
آنچه پیش رو دارید گردآوری ۴ گفتگو با وزیر نیرو در قالب یک فایل پی.دی.اف شده است. این ۴ گفتگو پیشتر و به تناسب در ۴ سال گذشته در روزنامه اعتماد منتشر شده بود. آسیب‌شناسی رفتار و ساختار دولت در گفتگوی پایانی اهمیت ویژه ای دارد به ویژه آنکه در مواجهه با مقوله مدیریت آب هیچ دولتی نتوانسته با آب به عنوان یک موضوع فرابخش و بین‌بخشی نگریسته و رفتاری هماهنگ از دل تصمیمات خود استخراج کرده بروز دهد.
کلیدملی‌: آنچه پیش رو دارید فایل ۴ گفتگویی است که سینا قنبرپور سردبیر هفته‌نامه کلیدملی در زمانی که دبیر گروه اجتماعی روزنامه اعتماد بود با رضا اردکانیان وزیر نیرو انجام داده است. بخش هایی از این ۴ مصاحبه در روزنامه اعتماد منتشر شد و بخش هایی از آن نیز در سالنامه‌های نوروزی این روزنامه. اردکانیان در گفتگوی آخر به آسیب‌شناسی وضعیت نهاد دولت در ایران و میزان حکمرانی خوب در آن پرداخت. او با تکیه بر تجربه مدیریت آب در کشور  «بخشی‌نگری» و «تمرکزگرایی» را به عنوان ۲ بلای ساختار دولت در ایران توصیف کرد. حال که دولت دوازدهم تنها ۲ ماه دیگر به پایان کار خود نزدیک است و پرونده انتخابات هم بسته شده است و دیگر قرار نیست رضا اردکانیان نامزد انتخابات ریاست‌جمهوری شود و در شرایطی که دولت سیزدهم تا چندی دیگر تشکیل می‌شود این مجموعه گفتگو می‌تواند مهمترین نقطه ضعف ساختار اداری را برای آنها ترسیم کند. 

۴ سال ؛ ۴ گفتگو

سینا قنبرپور در مقدمه این ۴ گفتگو درباره چرایی تجمیع این ۴ گفتگو که در روزنامه اعتماد منتشر شده نوشته است : تاریخ و تجربه مطبوعات ایران و تقسیم کار در آن هیچ‌گاه اجازه نداده یک خبرنگار اجتماعی با وزیرنیرو  مصاحبه کند. تقسیم کار سنتی مطبوعات تأکید بر آن دارد که کارکرد وزارت نیرو یک کارکرد اقتصادی است و به همین دلیل پرداختن به این نهاد و عمل‌کردش از صدر یا ذیل در حوزه کاری گروه‌های اقتصادی تعریف شده است. به همین دلیل تجربه ۴ گفتگو با وزیر نیرو برای نخستین‌بار است که توسط یک خبرنگار اجتماعی انجام شده است و از این نظر برای نخستین بار در تجربه مطبوعات ایران رخ داده و یک خرق عادت محسوب می‌شود. تجربه گفتگو با «رضا اردکانیان» فقط با خواست و اراده من به عنوان خبرنگاری اجتماعی ممکن نمی‌شد چرا که سردبیران قدیم و جدید مطبوعات به تقسیم‌کاری یاد شده در تحریریه سخت پایبند بودند. اما موضوع با تجربه‌ای که در حوزه آب به ویژه غیبت فعالان اجتماعی در تصمیم‌گیری‌های مربوط به منابع آب برای من برجسته شده بود. پیش از آنکه در مهر ۱۳۹۶ به عنوان دبیر اجتماعی روزنامه اعتماد دعوت به کار شوم در تجربه سردبیری هفته‌نامه «کلیدملی» و پیشتر در سال ۱۳۸۶و ۱۳۸۷ با سردبیری ماهنامه «طبیعت سبز» با مقوله آب آشنا شده بودم و مجموعه‌کارهایی را انجام داده بودم تا اینکه در سال ۱۳۹۵ به دعوت «عبدالرضا فروغی» یکی از موسسان «فدراسیون صنعت آب ایران» قرار شد بخش رسانه‌ای این نهادبخش خصوصی را فعال کنم و تجربه کار با این مجموعه اطلاعات مرا از یک خبرنگار اجتماعی که بیشتر با نگاه محیط زیستی به آب می‌پرداخت فراتر برد و چندوجهی‌بودن این عنصر حیاتی را ملموس‌تر کرد.

تجربه روزنامه‌نگاری برای من در چند حوزه شکل تخصصی گرفته بود گرچه تجربه سردبیری هم به آن اضافه شده بود اما «حوادث‌نویسی» به من «آسیب‌شناسی» را آموخته بود و به سبب علاقه به بحث‌های توسعه‌ای پیگیر مسائل زنان بودم و از سال ۱۳۸۱ با ماهنامه زنان و سپس »زنان امروز» همکاری‌های مختلفی در تولید محتوا و گزارش‌ داشتم. در همین اثنا و در شرایطی که دولت دوازدهم در حال شکل‌گیری بود و به تجربه سابق در تلاش برای گسترش حضور زنان در موقعیت‌های مدیریتی بودم ایده‌ای را پی گرفته بودم که پیش از معرفی وزرای پیشنهادی دولت دوازدهم به مجلس پتانسیل‌های زنان برای مدیریت‌های ارشد را برجسته کنم. وقتی در مرداد۱۳۹۶ وزیرپیشنهادی حسن روحانی به مجلس برای تصدی وزارت نیرو رأی نیاورد این ایده در من شکل گرفت که چرا اداره وزارت نیرو و مشخصاً مدیریت «آب» به زنان سپرده نشود. با چنین ایده‌ای موضوع را به «شهلا شرکت» مدیرمسئول و سردبیر ماهنامه «زنان امروز» پیشنهاد دادم. محور این ایده بر غیبت زنان در تصمیم‌گیری‌های کلان مدیریت منابع آب در همه سال‌هایی که دولت مدرن تشکیل شده بود تأکید داشت و اینکه اگر امروز ایران با مقولاتی از جمله تنش‌های آبی و بحران در مدیریت منابع آب مواجه است یکی از ریشه‌ها و دلایل آن می‌تواند تصمیمات تک‌جنسیتی در این عرصه باشد. نتیجه پرونده‌ای با عنوان «زنان ، قربانی تصمیمات تک‌جنسیتی درباره آب » در این مجله شد.

 اینجا نیز فرصت آشنایی با یکی از معدود مدیران میانی وزارت نیرو برایم رخ داد که به واسطه ساختار مردسالارانه با وجود داشتن شرایط مختلف تخصصی و تجربی نتوانسته بود پستی چون معاونت وزیر را احراز کند. گفتگو بادکتر «صدیقه ترابی»که سال‌ها مسئول تخصیص آب در کشور بوده ابعاد دیگری از وضعیت مدیریت در وزارت نیرو برایم ملموس کرد. تا آن زمان یعنی مرداد۱۳۹۶ نگاه من به کسی چون «رضا اردکانیان» همچون نگاه بیشتر خبرنگاران اجتماعی به ویژه خبرنگاران حوزه محیط زیست بود؛ «تکنوکراتی که متخصص سدسازی و انتقال آب است و بیشتر فجایع زیست‌محیطی که در دهه ۷۰ و ۸۰ به ویژه برای خوزستان روی داده متوجه تصمیمات اشخاصی چون اوست». البته فرصت دیدار او در جلسه‌ای که «عبدالرضا فروغی» رییس‌هیئت مدیره وقت فدراسیون صنعت آب ایران در نیمه دوم سال ۱۳۹۵ ترتیب داده بود برای من ممکن شده بود. او آن زمان مدیر برنامه آب سازمان ملل و مستقر در آلمان بود و تیپ و رفتارش مثل بسیاری از مدیران و دیپلمات‌های جمهوری اسلامی آن تصویری که داشتم را تقویت کرده بود. اما گفتگو با خانم ترابی موجب جرقه‌ای در ذهنم شد. صدیقه ترابی در گفتگویی که برای ماهنامه «زنان امروز» با او انجام می‌دادم از استخدامش توسط اردکانیان گفت و اینکه در آن زمان اردکانیان مرکزی تحت عنوان مرکز امور زنان در معاونت آب وزارت نیرو شکل داده بود. اینکه آن تکنوکرات متخصص سازه و سدسازی چنین دیدگاهی داشته برایم جالب شد. دیری نپایید که در مهر ۱۳۹۶ و در حالی که رییس‌جمهور باید گزینه بعدی تصدی وزارت نیرو را معرفی می‌کرد حضور اردکانیان پررنگ و پررنگ‌تر شد. در نهایت در همان ماه‌های ابتدایی حضور من به عنوان دبیر گروه اجتماعی در روزنامه اعتماد اردکانیان از مجلس دهم  رأی اعتماد گرفت. 

در همین دوره با شور و اشتیاقی که برای آسیب‌شناسی مسائل آب داشتم و حضور «امین شول» همکارم در گروه اجتماعی به عنوان خبرنگار محیط زیست موجب شد سردبیر، «سیدعلی میرفتاح» به شکل موردی تهیه گزارش‌های مربوط به آب و مسائل آن را به ما ارجاع دهد. در آن ماه‌ها باز هم طبق همان تعریف سنتی گزارش‌هایی را نوشتم که در صفحه اقتصادی چاپ شد. ارتباطم با اعضای فدراسیون صنعت آب ایران و اعتمادی که از کارشناسان هیدرولوژی جلب کرده بودم این وضع را تقویت کرد که خبرنگار اجتماعی می‌تواند گزارش‌های تحلیلی و آسیب‌شناسانه‌ای در مورد آب فراتر از نگاه غالب در گروه اجتماعی یعنی توجه صرف به مسائل زیست‌محیطی بنویسد. اعتماد «سیدعلی میرفتاح» رفته‌رفته به سپردن مسأله آب به گروه اجتماعی بیشتر شد. به این ترتیب زمینه نفوذ و حضور من خبرنگار اجتماعی در حوزه آب پررنگ و پررنگ‌تر شد. ناگفته نماند در پاییز تا زمستان ۱۳۹۶ یک مسأله دیگر به این حضور و نفوذ کمک کرد. با حضور «سیدعلی میرفتاح» به عنوان سردبیر جدید روزنامه اعتماد دبیر وقت گروه اقتصادی روزنامه استعفا کرد. گروه مدتی توسط سرپرست اداره می‌شد و کم‌بودن تعداد نیرو و کم‌رنگ شدن ثبات در این گروه فرصت بیشتری به من داد. حتی وقتی اواخر سال ۱۳۹۶ دبیر جدیدی برای گروه اقتصادی جذب شد آن‌قدر مسأله‌های مختلف اقتصادی در اولویت بود که پرداختن به وزارت نیرو به ویژه توجه به موضوع «آب» فی‌النفسه مسأله اصلی نباشد. این فضا و بستر در کنار حمایت سردبیر در تولیدمحتوای مربوط به آب توسط گروه اجتماعی موقعیتی را رقم زد که برای من فرصت گفتگو با وزیر نیرو را فراهم کرد. 

اما باز مسأله این بود که حتی در چنین فرصتی هم اگر قرار بود من در قامت خبرنگار اجتماعی تقاضای مصاحبه بدهم به نسبت سایر خبرنگاران اقتصادی متقاضی مصاحبه در روابط عمومی وزارت نیرو در چه موقعیتی قرار می‌گرفتم. بنابراین باید یک راه میان‌بر می‌یافتم. بهترین گزینه کمک گرفتن از آقای «الیاس حضرتی» صاحب‌امتیاز و مدیرمسئول روزنامه اعتماد بود که در آن زمان نماینده مجلس دهم نیز بود. علاوه بر این آقای حضرتی در جریان رأی اعتماد وزیرنیرو از اردکانیان حمایت کرده بود. تماس او با اردکانیان می‌توانست تمام کاغذبازی‌های مرسوم برای گرفتن وقت مصاحبه را محدود کند. با کسب اجازه از آقای میرفتاح سردبیر، موضوع را با آقای حضرتی در میان گذاشتم. ایشان هم همان لحظه و در حضور خودم با آقای اردکانیان تماس گرفت. نتیجه ، تعیین وقت از سوی دفتر وزیر بود. البته این اتفاق خیلی وجهه خوبی نزد روابط‌عمومی وزارت نیرو نداشت به ویژه که خانم دکتر صدیقه ببران از روزنامه‌نگاران قدیمی و استاد ارتباطات دانشگاه می‌توانست این تلقی را داشته باشد که من او را دور زده‌ام. با این حال می‌شد این بخش را توضیح داد و  حل و فصل کرد. در نهایت ۵ اسفند۱۳۹۶ فرصت گفتگو با رضا اردکانیان دست داد. آنچه در گفتگوی اول رخ داد سبب شد رابطه‌ای میان یک خبرنگار اجتماعی و وزیرنیرو شکل بگیرد و مهمتر از هر چیز اعتمادی ایجاد شود که برپایه آن بتوان سنت گذشته مطبوعات را برهم زد و راه جدیدی را پیش برد. در فاصله ۴ سال اخیر بعضا ناهماهنگی‌هایی در راه ارتباط روزنامه اعتماد و وزارت نیرو ایجاد شده است. نخستین آسیب این بود که ما به عنوان گروه اجتماعی روزنامه صرفاً مسائل مربوط به آب را پوشش می‌دادیم و پیگیری می‌کردیم و عملاً پیگیری مسائل مربوط به برق به گروه اقتصادی مربوط بود. روابط‌عمومی با این مشکل مواجه بود که دعوتنامه‌های خبری را به کدام خبرنگار اعلام کند و مسائلی از این دست. اما واقعیت این است که تجربه حاضر فرصتی ایجاد کرد که نگاهی متفاوت به وزارت نیرو ایجاد شود. نگاهی که در جنس روزنامه‌نگاری اقتصادی کمتر از آن زاویه به آن نگریسته شده بود و نگاهی از جنس آسیب‌شناسی. 
تابستان ۱۳۹۷ تابستان عجیبی برای ایران بود. یکی از خشک‌ترین تابستان‌های ایران. ماجرای بدشدن کیفیت آب شهرهای آبادان و خرمشهر در تیر بار دیگر زخم کهنه‌ای را برجسته کرد. بالشخصه انتظار داشتم «رضا اردکانیان» به جای آنکه پای یک دستگاه در اتاق کنترل یک پروژه حاضر شود و یک دکمه را بزند که مثلاً بگوید مشکل آب را با انتقال آب از دز و کرخه به آبادان و خرمشهر حل کرده در میان مردم این دو شهر حاضر می‌شد برایشان توضیح می‌داد که چه شده آن‌ها به این روز گرفتار شده‌اند. همان زمان هم به همراه «امیر جدیدی» عکاس روزنامه اعتماد به این دو شهر سفر کردیم. در گزارشی که ۱۹ تیر ۱۳۹۷ در اعتماد چاپ شد نوشتم «آقای وزیر ماهی صُبُور خورده‌اید؟» و همین‌طور یادداشت‌هایی در نقد عمل‌کرد او در چگونگی مدیریت معضل آب در خوزستان که هیچ‌گاه جوابی دراین‌باره دریافت نکردم. 

زمستان ۱۳۹۷ که دوباره موعد تهیه سالنامه اعتماد بود نامه‌ای به روابط‌عمومی به امضای سردبیر وقت «سیدعلی میرفتاح» برای درخواست مصاحبه ارسال کردیم. خانم دکتر «صدیقه ببران» وقتی نامه را پیگیری کردم گفت: «آقای وزیر کنار نامه شما نوشته‌اند با توجه به کار خوب سال گذشته این روزنامه موافقت می‌شود». 
از هر مصاحبه اردکانیان دو مصاحبه استخراج شد. یکی در روزنامه و یکی در سالنامه نوروزی منتشر شد. برای همین شما در ادامه ۷ گفتگو و ۷ اشاره می‌بینید. دومین گفتگویی که با «رضا اردکانیان» انجام شد دو محور داشت. بنا داشتیم در روزنامه اعتماد همزمان با روز ۱۳ اسفند که توسط اتاق بازرگانی ایران به روز ملی آب نامگذاری شده بود مجموعه مطلبی درباره آب منتشر کنیم. برای همین بخشی از مصاحبه را برای این مجموعه در نظر گرفتیم. در آن تاریخ روزنامه اعتماد مجموعه مطلبی در ۶ صفحه درباره وضعیت مدیریت منابع آب منتشر کرد. روزی که این مجموعه چاپ شد «رضا اردکانیان» شخصاً تماس گرفت و از اینکه ۶ صفحه روزنامه را به مقوله آب اختصاص داده‌ایم تشکر کرد.

مشروح این ۴ گفتگو و مقدمه های آن را در فایل زیر می‌توانید مطالعه کنید : 
نظر شما‌
نام:
ایمیل:
* نظر:
* کد امنیتی:
Chaptcha
حروفي را كه در تصوير مي‌بينيد عينا در فيلد مقابلش وارد كنيد
آخرین اخبار