کد خبر: ۹۹۵۲
تاریخ انتشار: ۰۶ ارديبهشت ۱۴۰۰ - ۱۴:۱۱
printنسخه چاپی
sendارسال به دوستان
مسأله این نیست که کدام نامزد انتخابات ریاست‌جمهوری چندین‌هزار صفحه برنامه نوشته است. مهم نیست کدام نامزد توانایی اجماع نظر میان مردم را دارد. مهم این است که وقتی بر مسند قدرت اجرایی تکیه زد بتواند با وجود بوروکراسی اداری و جزیره‌جزیره‌بودن «اجرا» در کشور کارهای میان‌بخشی را پیش ببرد. کارهای میان‌بخشی به زبان ساده همان اموری هستند که فقط یک متولی ندارند. «آب» یک مقوله میان‌بخش و چندانضباطه است.

سینا قنبرپور

سینا قنبرپور / چه علاقه‌ای داشته باشیم و چه نه، موعد انتخابات ریاست‌جمهوری نزدیک است و حال و هوای آن را در شبکه‌های اجتماعی از تخریب‌ها و حمله‌های مختلف به برخی که ممکن است نامزد شوند حس کرده‌اید. در این میان چه بخواهیم، چه نخواهیم، چه رأی بدهیم و چه رأی ندهیم اقلیم ایران گرفتار وضعیتی است که هرکس سکان امور را در دست گرفت بدون برنامه برای مسأله آب نخواهد توانست کاری از پیش ببرد. بنابراین بی‌راه نیست اگر به صراحت بگوییم به نامزدی که برنامه‌ای مشخص و محوری برای آب و محیط زیست نداشت اصلاً اعتماد نکنید. به عبارت دیگر بهتر است در این انتخابات بیشتر به نامزدی اعتماد کنیم که ایده‌ای چون تشکیل «دولت آب» داشته باشد. اینکه منظور از تشکیل دولت آب چیست و چرا نامزد انتخابات ریاست‌جمهوری که باید بیشترین ویژگی‌اش سیاسی باشد باید از آب بداند و برنامه داشته باشد را در ادامه توضیح خواهم داد. عبارت «دولت آب» را قاسم تقی‌زاده خامسی معاون آب و آبفا وزارت نیرو در گفتگو با امین‌شول سیرجانی که در ویژه‌نامه‌ای تحت عنوان «پای فردا بر شانه‌های امروز» در روزنامه ایران منتشر شد به کار برده بود. او گفته بود«اگر قرار است دولتی به موضوع توسعه کشور نگاه اساسی داشته باشد باید به مردم بگوید که من می‌خواهم دولت آب تشکیل بدهم». 
اما چرا موضوعاتی از جمله اقتصاد، سیاست داخلی، آشتی ملی، بهبود روابط بین‌المللی و نظایر آن را باید کنار بگذاریم و سنجه و ارزیابی یک نامزد و تیمش را با «آب» بسنجیم؟ کما اینکه از سال ۱۳۹۲ تا کنون بارها جامعه‌شناسان ازجمله «هادی خانیکی» بر شکل‌گیری گفتگوی ملی پیرامون آب تاکید کرده بود. اگر سیاستمداران ما از هر جناحی که هستند بتوانند برسر مسئله آب گفتگو کنند قطعا می‌آموزند که درباره مسائل دیگر کشور هم گفتگو کنند. 
مسأله این نیست که کدام نامزد انتخابات ریاست‌جمهوری چندین‌هزار صفحه برنامه نوشته است. مهم نیست کدام نامزد توانایی اجماع نظر میان مردم را دارد. مهم این است که وقتی بر مسند قدرت اجرایی تکیه زد بتواند با وجود بوروکراسی اداری و جزیره‌جزیره‌بودن «اجرا» در کشور کارهای میان‌بخشی را پیش ببرد. کارهای میان‌بخشی به زبان ساده همان اموری هستند که فقط یک متولی ندارند. «آب» یک مقوله میان‌بخش و چندانضباطه است. اگر نامزدی خود را اصلح در مدیریت کشور می‌داند باید ببیند آیا می‌تواند کار میان‌بخشی کند؟ قرار نیست آن نامزد فرمانده باشد و دستور بدهد بلکه باید بتواند به لحاظ تئوریک و اجرایی تعادلی میان بخش‌های مختلف و ذی‌نفعان مختلف ایجاد کند. درنتیجه کسی می‌تواند ادعای مدیریت میان‌بخش در دولت را مطرح کند که اهل گفتگو و تعامل باشد و بتواند مجموعه‌ای از ذی‌نفعان را دور یک میز جمع کند و تصمیماتی را اجرایی کند که حداقل تعارض منافع را ایجاد کند. 
در مصاحبه‌ای که اسفند سال گذشته با «رضا اردکانیان» وزیر نیرو داشتم و با توجه به نزدیکی به موعد انتخابات و مسأله آب در کشوری که برای سال‌های پی در پی درگیر خشکسالی و تغییرات اقلیمی است چگونگی تشکیل دولتی را جویا شدم که دستکم در میان وزرا «حلقه آب» ایجاد کرده باشد. با این توضیح که قانونی نانوشته در تشکیل کابینه هست که برخی وزرای دولت را باید با مقام معظم رهبری هماهنگ کنند. مثل وزرای اطلاعات،امورخارجه، کشور، دفاع، فرهنگ و ارشاد اسلامی، آموزش و پرورش و علوم تحقیقات و فن‌آوری. دستکم می‌توان با توجه به تأثیری که وزارتخانه‌های توسعه‌ای بر مقوله آب دارند افرادی برای کابینه بعدی و به طور کلی در دولت‌های بعدی پیشنهاد کرد که همگی بر سر مقوله آب اگر توافق ندارند دستکم دیدگاه‌های نزدیکی به هم داشته باشند. 
همواره از این نسبت شنیده‌ایم که کشاورزی در ایران بیشترین میزان آب را مصرف می‌کند و بعد از آن صنعت و مصرف شرب است. در کشوری که با خشکسالی پی‌در‌پی مواجه است و در اقلیمی خشک و نیمه‌بیابانی به سر می‌برد نمی‌توان مسأله آب را مدیریت کرد مگر آنکه سیاست صحیح و معقولی در کشت داشته باشد و در واردات و صادرات کالاهای کشاورزی در عین توجه به امنیت غذایی مراقب منابع آب باشند و مردم اعم از کشاورز و مصرف‌کننده متضرر نباشند. همین روزها شاهدیم که کشاورزان دشت جیرفت در کرمان که از نظر منابع آب محدودیت دارد و برای صنعت از آب دریا در حال انتقال است کشاورزان پیاز برداشت شده‌اشان روی دستشان مانده و حاضرند به صلوات آن را بدهند که فاسد نشود. 
بنابراین اگر کسی سودای در دست گرفتن سکان ریاست‌جمهوری را دارد باید بتواند وزرای جهادکشاورزی، نیرو، صنعت معدن و تجارت، کشور، راه‌و شهرسازی، نفت و دو وزارتخانه آموزشی و سازمان حفاظت محیط زیست را در درجه اول در زمینه آب هماهنگ و هم‌راستا انتخاب کند. موضوع دیپلماسی آب نیز دولت را موظف می‌کند با توجه به اقلیم وزیر خارجه‌ای را پیشنهاد دهد که یک کارگروه تخصصی دیپلماسی آب داشته باشد. 
«رضا اردکانیان»به درستی تأکید کرد که دولت به میزان کارهای بین‌بخشی‌اش تعریف می‌شود. او در این مصاحبه که روزنامه ایران در ۲۵فروردین۱۴۰۰ آن را منتشر کرد چنین گفت: «این تشخیص باید در قوه مجریه فراهم باشد که مدیریت منابع آب کشور کار هیچ تک وزارتخانه‌ای نیست، امنیت غذایی کار هیچ تک وزارتخانه‌ای نیست، مدیریت مصرف انرژی کار هیچ تک وزارتخانه‌ای‌ نیست و این واقعیت‌ها هم لزوماً به معنای تجمیع وزارتخانه‌ها نیست، علاوه بر آن باید بدانیم که دولت جمع جبری تعدادی وزارتخانه در کنار همدیگر نیست و قبول داشته باشیم که دولت به تعداد عرصه‌ها و طرح‌ها و پروژه‌های بین دستگاهی یا بین بخشی‌اش است که تعریف می‌شود و هویت پیدا می‌کند.»
بنابراین چه برنامه داشته باشید رأی بدهید و چه برنامه‌اتان این باشد که رأی ندهید ما علاوه بر همه مشکلات اقتصادی و سیاسی، فرهنگی و اجتماعی و … که داریم مسأله‌ای بسیار مهم و حیاتی داریم و آن قرارگرفتن در اقلیمی خشک و نیمه‌بیانی است که پی‌درپی‌ با خشکسالی گرفتار بوده‌است. وقتی‌پرآب‌ترین رودخانه کشور و مردم همجوارش در خوزستان مشکل آب دارند وقتی هامون چشم‌انتظار حقابه هیرمند از افغانستان است، وقتی گاوخونی دیگر نبضش نخواهد شد و … چگونه قرار است توسعه و تولید رخ دهد؟ جمعه گذشته ۳اردیبهشت۱۴۰۰ مسعود تجریشی معاون سازمان حفاظت محیط زیست در گفتگویی که در کلاب‌هاوس توسط روزنامه «پیام ما» تدارک دیده شده بود تأکید کرد همه عرصه‌های محیط زیست ما براساس پایشی که صورت گرفته بحرانی و دچار مشکل‌اند. اینجا دیگر نامزدهایی که در کارنامه‌اشان بتن و سازه‌های عجیب و غریب خودنمایی می‌کند به درد مملکت نمی‌خورند. شاید به همین یک دلیل که آب و محیط زیست کشور در خطر است باید از ورود هر سوداگری در عرصه سیاست جلوگیری کنیم. خدای ناکرده دیوانه‌ای نظیر ترامپ نمی‌خواهیم که «تغییرات اقلیمی» را منکر شود و همه برنامه‌های مرتبط را متوقف کند. باید درباره نامزدی به اجماع برسیم که اولاً به «آب» به عنوان یک میان‌بخش چندانضباطه اعتقاد داشته باشد و مشخصاً برنامه‌اش تشکیل «دولت آب» باشد و در درجه دوم حلقه وزرای آب را ایجاد و در یک هماهنگی وزرای مرتبط با آب را پیشنهاد کند. اگر قرار باشد صنعت ما به سمت صنایعی پیش برود که هم مصرف انرژی و هم مصرف آب بالایی دارند هیچ توسعه‌ای نخواهیم یافت. در حال حاضر خبر از آن است که به سبب تحریم‌ها و فشارهای اقتصادی صنایعی دست چندم وارد ایران می‌شوند که عمدتا مصرف برق بالایی دارند و از سوی دیگر میل به فولادسازی و پتروشیمی‌سازی چنان شده که هیچ‌کس به‌ این نمی‌اندیشد که منابع آب این صنایع در شرایط اقلیمی ایران چگونه قرار است تأمین شود. 
وقتی هیچ برنامه مشخص و مدونی در کشور در حوزه شهرسازی وجود ندارد که شهرها بی‌رویه توسعه پیدا نکنند و بدون شبکه جمع‌آوری فاضلاب ساخته نشود، وقتی ساختمان‌ها بدون توجه به استانداردهای مصرف انرژی ساخته شوند چگونه قرار است دولت بتواند اوضاع را به‌سامان کند؟ پس به هیچ‌کس مگر آنکه برنامه مشخص و مدونی در زمینه تشکیل «دولت آب» داشته باشد اعتماد نکنید. 

نظر شما‌
نام:
ایمیل:
* نظر:
* کد امنیتی:
Chaptcha
حروفي را كه در تصوير مي‌بينيد عينا در فيلد مقابلش وارد كنيد
آخرین اخبار