کد خبر: ۹۹۶۰
تاریخ انتشار: ۱۵ ارديبهشت ۱۴۰۰ - ۱۵:۰۹
printنسخه چاپی
sendارسال به دوستان
چگونه تابستان ۱۴۰۰ را با کم‌آبی سر کنیم
با توجه به اینکه خشکسالی و مدیریت بحران حاصل از آن را هیچ تک‌دستگاهی نمی‌تواند به تنهایی مدیریت کند انتظار می‌رفت کارگروه ملی سازگاری با کم‌آبی دستورالعمل‌های مشخصی را به جز توصیه به مردم در این شرایط ابلاغ کند.
کلیدملی : تنش‌آبی در شهرهای ایران در حالی اعلام شد و رییس‌جمهور درحالی از مردم خواست در مصرف آب و برق صرفه‌جویی و مراعات کنند که هنوز هیچ اثری از ارائه برنامه مدون تحت عنوان سازگاری با کم‌آبی دیده نشده است. براساس مصوبه ۶اسفند۱۳۹۶ هیئت وزیران کارگروه ملی سازگاری با کم‌آبی تشکیل شد و به تبع آن در استان‌ها نیز کارگروه استانی آن شکل گرفت تا براساس مقتضیات و شرایط اقلیمی هر استان سند سازگاری با کم آبی آن استان تدوین و لازم‌الاجرا شود. اما در فاصله اعلام شهرهایی که با تنش آبی مواجه هستند تا کنون هیچ‌استانداری از چشم‌اندازی که سندسازگاری با کم‌آبی آن استان ارائه کرده برای وضعیت پیش‌رو خبر نداده است. این وضع در حالی پیش روی ماست که هیچ کنش و اظهارنظری از سوی وزارتخانه‌های جهادکشاورزی، کشور، صنعت معدن تجارت به عنوان عمده دستگاه‌های مسئول در حوزه آب دیده نشده است. در این میان بررسی اخبار خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران ، ایرنا، با واژه کم‌آبی نشان از آن دارد که پس از اعلام وضعیت تنش‌‌آبی در شهرهای کشور تنها معاون عمرانی استاندار خراسان رضوی بر اجرای سند سازگاری با کم‌آبی تأکید کرده‌است. 
با توجه به اینکه خشکسالی و مدیریت بحران حاصل از آن را هیچ تک‌دستگاهی نمی‌تواند به تنهایی مدیریت کند انتظار می‌رفت کارگروه ملی سازگاری با کم‌آبی دستورالعمل‌های مشخصی را به جز توصیه به مردم در این شرایط ابلاغ کند. 
با این حال وزارت نیرو نیز که حساب و کتاب وضعیت آبی کشور را در اختیار دارد تا این لحظه صرفاً عدد مجموع شهرهایی که درگیر با تنش آبی هستند را اعلام کرده و از اعلام نام آن‌ها خودداری کرده است. 


* رییس‌جمهور از مردم کمک خواست
حسن روحانی رییس‌جمهور که امروز پنج‌شنبه در آیین افتتاح برنامه‌های پویش الف ب ایران وزارت نیرو سخن می‌گفت نیز اشاره‌ای به مفهوم سازگاری با کم‌آبی و مخاطب‌قراردادن دستگاه‌های مختلفی که در این عرصه مسئولیت داشتند نکرد. او تأکید کرد: تقریبا دوران بارش ها رو به اتمام است و ما به سمت هوای گرم و تابستان می‌رویم، بنابراین همه ما امسال باید بیش از سال‌های گذشته برای مصرف آب و برق مراعات و صرفه جویی کنیم تا جایی که امکانپذیر است. سدهای ما مثل پارسال نیست. بسیاری از ظرفیت سدهای ما امروز خالی است و در بخش برق، نیروگاه‌های برق‌آبی ما مسلما امثال دچار مشکلاتی می شوند و ما باید ملاحظه بیشتری را داشته باشیم.
یکی از مهمترین ویژگی‌ها مدیریت منابع آب مولفه «بین‌بخشی» بودن آن است. در چنین روزهایی صرف اینکه وزارت نیرو و مسئولان آن درباره آب اظهارنظر کنند تنها بخش محدودی از مسأله را قابل طرح می‌کنند و عملاً نمی‌توان با تکیه صرف به آن دستگاه وضعیت پیش رو را در تابستان ۱۴۰۰ مدیریت کرد. 
اینجاست که انتظار می‌رفت رییس‌جمهور همان‌طور که معاون‌اول را مسئول تشکیل کارگروه ملی سازگاری با کم‌آبی کرده بود از همه دستگاه‌های حاضر در این کارگروه بخواهد دستورالعمل‌های این کارگروه را اجرایی کنند و مهمتر از آن برنامه عمل را به اطلاع مردم برسانند. 
اینکه صرفاً به مردم بگویند «مراعات» کنند موجب اقناع مردم نشده و همراهی آن‌ها را در پی نخواهد داشت. 
برای نمونه وزارت جهاد کشاورزی باید از ابتدای سال اعلام می‌کرد که کشاورزان و فعالان این عرصه باید چه تدابیری بیندیشند. چه گروه از کشاورزان در چه مناطقی اصلاً نباید چیزی بکارند. این کار دو مهم را رقم می‌زد. یکی جلوگیری از متضرر شدن کشاورزان در پی کاشت و مواجهه با بی‌آبی و دوم جلوگیری از آثار متضرر شدن کشاورزان. اما تا این لحظه به جز تأکید تکراری بر ممنوعیت کشت برنج به جز استان‌های شمالی هیچ هشدار دیگری به کشاورزان داده نشده است. 

*برهه حساس کنونی 
کشور در آستانه دو انتخابات مهم قرار دارد. انتخابات ریاست‌جمهوری که سکان اجرایی در آن به دولت سیزدهم و منتخب مردم برای دوره بعدی سپرده می‌شود. تابستان ۱۴۰۰ دوره بسیار حساسی است زیرا دولت مستقر روزهای آخر خود را طی می‌کند و ممکن است برخی سهل‌انگاری‌ها رخ بدهد. دولت بعدی نیز در تدارک استقرار و کسب رأی اعتماد است و عملاً مسئولیتی ندارد. در این میان باید مراقب این عرصه در دوره تحویل مسئولیت بود. 
دیگر انتخابات مهم کشور نیز مربوط به شوراهای شهر و روستاست. اتفاقی که شهرداران را در معرض تغییر قرار می‌دهد و یکی از مهمترین مسئولانی که در این موضوع می‌توانند مؤثر باشند شهرداران و سیستم مدیریت شهری است. 

*چرا شهرداری‌ها فراخوانده نمی‌شوند؟
«بنفشه زهرایی» مدیرکل دفتر مدیریت مصرف و ارتقای بهره‌وری آب و آبفای وزارت نیرودر یادداشتی که در روزنامه پیام‌ما منتشر کرد نوشته:«برای عبور از این بحران در کنار مردم و کشاورزان، شهرداری‌ها هم باید مشارکت کنند و کشت چمن و گیاهانی که مصرف آب زیادی دارند در فضاهای شهری امسال محدود شوند.»
مسأله این است که الان لازمست ضمن شفاف‌سازی در مورد شهرهایی که در موقعیت تنش آبی قراردارند شهرداری‌های آن‌ها را به طور خاص فراخواند و به آن‌ها دستورالعمل‌های سازگاری با کم‌آبی را گوشزد کرد. بدیهی است شهرداری‌ها با توجه به ارتباط نزدیک‌تری که با مردم دارند بهتر می‌توانند در این زمینه موضوع را به قاعده هرم جامعه منتقل کرده و در عین حال در مدیریت منابع آب شهری اعم از آبیاری فضای سبز و نظایر آن اقدام کنند. 

نقش شهرداری‌ها در مدیریت کم‌آبی چیست؟

* بدون ذکر نام شهر
۴۷۰شهر ایران برای تأمین آب به آبهای سطحی وابسته‌اند. براساس آنچه معاون راهبردی و نظارت بهره‌برداری شرکت آب و فاضلاب کشور اعلام کرده است «تابستان امسال ۲۸۲ شهر در تنش آبی خواهند بود که از این تعداد ۱۰۱ شهر در وضعیت قرمز، ۵۵ شهر نارنجی و ۱۲۶ شهر در وضعیت زرد قرار خواهند گرفت». 
براساس تعریف تنش آبی ، شهرهایی که  بیش از ۲۰ درصد نسبت به آب مورد نیاز کمبود در آن مناطق وجود دارد وضعیت قرمز تنش آبی دارند. در وضعیت تنش نارنجی ۱۰ تا ۲۰ درصد نسبت به آب مورد نیاز کمبود دارند و به کمتر از ۱۰ درصد کمبود نسبت به نیاز نیز وضعیت زرد گفته می شود.
محمدرضا کشفی،  معاون راهبردی و نظارت بهره‌برداری شرکت آب و فاضلاب کشور همچنین گفته است : «در حوضه مرزی شرق مثل خراسان جنوبی و سیستان‌و‌بلوچستان ۸۰ درصد نسبت به بلندمدت کاهش بارندگی داشتیم. در حوضه فلات مرکزی که ۱۷ استان را شامل می‌شود ۵۰ درصد، در حوضه خلیج فارس ۴۱ درصد و در حوضه آبریز دریای خزر ۱۸ درصد کاهش بارندگی داشته‌ایم و به این ترتیب ورودی سدها نیز ۵۰ درصد کاهش یافته است به طوری که سال گذشته ۸۰ درصد مخازن سدها پر بود اما امسال این رقم به ۵۵ درصد رسیده است ضمن اینکه فصل گرم و افزایش برداشت‌ها شروع نشده است.

* نقش هر دستگاه چگونه مشخص شود؟
یکی از مشکلات کار در حوزه‌ای بین‌بخشی این است که باید از اقدام‌های جزیره‌جزیره جلوگیری شده و در عین حال هماهنگی ایجاد شود. برای مثال در مناطقی که با تانکر قرار است آبرسانی صورت گیرد لازمست از همین الان شبکه حمل و نقل مشخص و وظیفه آن‌ها توجیه شود و استانداری‌ها و همین‌طور وزارت نفت تکلیف سوخت آن‌ها را مشخص کنند که به ناگاه در اوج گرمای تابستان به دلیل نبود سوخت آبرسانی متوقف نشود
نمونه دیگر اقداماتی است که نیازمند اطلاع‌رسانی و فرهنگ‌سازی‌است. براساس گزارشی که آبفای یزد اعلام کرده است هر کولر آبی در شهر یزد در سال ۴۰ متر‌مکعب مصرف آب دارد که با احتساب ۴۰۰ هزار دستگاه، ۱۶ میلیون متر مکعب یعنی ۱۵ درصد آب سالانه این استان به مصرف کولرهای آبی می‌رسد. حال آنکه چه نهادی مسئول است تا مردم را در این عرصه موظف به بهبود وضعیت کند باید مشخص شود. 
درست است که الان کشور در آستانه انتخابات است و همه نگاه‌های معطوف به عرصه سیاسی است اما نمی‌توان این وضعیت را بدون مدیریت به دولت بعد سپرد. از سوی دیگر به دلیل تحریم‌ها منابع مالی هم محدود است اما «هماهنگ» شدن تحریم نیست. 



مطالب مرتبط
نظر شما‌
نام:
ایمیل:
* نظر:
* کد امنیتی:
Chaptcha
حروفي را كه در تصوير مي‌بينيد عينا در فيلد مقابلش وارد كنيد
آخرین اخبار