کد خبر: ۹۹۶۹
تاریخ انتشار: ۲۶ ارديبهشت ۱۴۰۰ - ۱۰:۵۴
printنسخه چاپی
sendارسال به دوستان
مسأله اصلی کشور به تصور نامزدهای انتخابات ریاست‌جمهوری چه چیزهایی نیست؟
هر کس می‌تواند مدعی شود که به عنوان یک مدیر توانایی امر و نهی کردن به مجموعه تحت امر خود را دارد اما اینکه بتواند با ظرافت ذی‌نفعان متفاوت و متنوع یک موضوع را مجاب کند که تعارض منافع را به حداقل برسانند و کار کنند مهم است.

سینا قنبرپور

سینا قنبرپور 

حال که همه مدعیان توانمندی در سکانداری اداره کشور به وزارت کشور رفته و برای حضور در انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۱۴۰۰ ثبت‌نام کرده‌اند و هر یک با شعار و طعنه‌ای خود را از دیگران متمایز کرده لازم است به دقت و تأکید توجه به مسأله آب در گفتمان آن‌ها را مورد توجه قرار دهیم. مسأله آب نه صرفاً یک موضوع محیط‌زیستی که اتفاقاً یک راهبرد تشخیص «حکمرانی خوب» است. اگر نامزدی آب را محور برنامه‌های خود قرار می‌داد قابل اعتماد بود وگرنه هر کس از هر چیزی حرف بزند شعارهایی بیش نداده است. «آب» به عنوان یک فرابخش که موضوعی چندانضباطه محسوب می‌شود توانایی یک مدیر ارشد برای فرابخشی عمل‌کردن و پای میزمذاکره و گفتگو نشاندن ذی‌نفعان مختلف آب را محک می‌زند. 
بالاخره هر کس می‌تواند مدعی شود که به عنوان یک مدیر توانایی امر و نهی کردن به مجموعه تحت امر خود را دارد اما اینکه بتواند با ظرافت ذی‌نفعان متفاوت و متنوع یک موضوع را مجاب کند که تعارض منافع را به حداقل برسانند و کار کنند مهم است. وضعیت منابع آب ایران اصلا حال خوبی ندارد و با یک جستجوی ساده می‌توان اعداد و ارقام وضعیت موجود و وخامت اوضاع را ملموس یافت. غیر از این کافیست سر به اقصی نقاط ایران زد به ویژه حالا که سفرهای تبلیغاتی هم رونق می‌گیرد و کافیست از جمعیت هدایت شده فاصله گرفت و دور و اطراف شهرها را دید. اگر نامزدی این وضعیت را قبول نداشته باشد که کلا ادامه بحث بی‌معناست و خداوند باید به عاقبت انتخاب او به عنوان رییس‌جمهور رحم کند. 
شنبه گذشته که آخرین روز ثبت‌نام داوطلبان نامزدی انتخابات سیزدهمین دوره ریاست‌جمهوری بود جملات و شعارهای قابل تاملی از ثبت‌نام کنندگان به گوش رسید. مثلاً «علی لاریجانی» با تأکید بر اینکه «مسئله اصلی کشور اقتصاد کشور است» از شعارش رو نمایی کرد که «حوزه اقتصاد، نه پادگان است و نه دادگاه که با تشر و دستور اداره شود».
این داوطلب نامزدی در انتخابات ریاست‌جمهوری باید به این پرسش پاسخ دهد که وقتی ریاست مجلس هشتم را برعهده داشت چگونه اجازه داد نمایندگان مجلس یکی از پرآسیب‌ترین مصوبات قوه مقننه یعنی مجوز دادن به چاه‌های غیرمجاز را به تصویب برسانند؟
در همین حال «محسن رضایی» نامزد پرسابقه ۴ دوره انتخابات ریاست جمهوری نیز دست بر مقوله اقتصاد گذاشت و با کلیدواژه‌هایی که «علی لاریجانی» استفاده کرده بود بازی کرد شاید برای اینکه طعنه‌ای بزند. او گفت:«اقتصاد نه پادگان است و نه دادگاه، ولی محل فلسفه‌بافی هم نیست».
دستکم آقای رضایی که سال هاست دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام بوده و مطالعات بسیاری در دبیرخانه مجمع درباره وضعیت آب کشور صورت گرفته عجیب است که داده‌های مناسبی در این زمینه نداشته و صرفا بر علم اقتصاد در مواجهه با فلسفه‌بافی بسنده کند. 
نامزدهای دیگری هم که سابقه‌اشان جز سر و کار داشتن با بتن و سازه نبوده هم از اقتصاد و توسعه گفته‌اند. اما هیچ‌یک نگفته‌اند با کدام «آب» می‌خواهند چرخ اقتصاد را به حرکت درآورند!
شرایط جغرافیایی ایران از دیرباز قرارگرفتن در موقعیتی خشک و نیمه بیابانی بوده و میانگین بارش محدود بوده است. از سوی دیگر در دهه اخیر ایران با چالش از دست دادن منابع آب زیرزمینی و فرونشست زمین از یک سو و خشک‌شدن پی‌درپی تالاب‌های مهم مواجه بوده است. تجربه نیز نشان داده مدیریت منابع آب و آنچه با سازه‌ها بنا بود وضع ما را بهبود ببخشد وضع را وخیم‌تر کرده است. 
در چنین شرایطی سخن گفتن از توسعه و بهبود اقتصاد بدون اشاره به آنکه با کدام منابع آب این کار صورت بگیرد یک حرف بی‌پشتوانه و عملاً یک شعار در روزگاری است که مردم وضع معیشت نامناسبی دارند. 
اگر قرار باشد اقتصاد ایران بهبود یابد و توسعه کشور هم تسریع شود با بارگذاری بر کدام مولفه‌ها قرار است این مهم رقم بخورد. مثلاً با بارگذاری روی کدام صنعت قرار است اشتغال و ارزش افزوده ایجاد شود؟ با صنایعی چون فولاد؟ تمام دشت‌های بحران‌زده ما در کرمان،اصفهان، یزد و خراسان گرفتار فولادسازی شده‌اند. صنعتی که به شدت انرژی مصرف می‌کند چه آب و چه برق. آن هم از نوع یارانه‌ای آن و معلوم نیست نقش فولاد در بهبود اقتصاد ما کجا بوده؟ ما حتی در خودروسازی از نقش این همه فولادسازی بهره‌ای نبرده‌ایم و خودروهایمان از مشابه خارجی آن گران‌تر درمی‌آید. 
اقتصاد بر پایه نفت و پتروشیمی ؟ 
یا اقتصاد بر پایه توسعه کشاورزی؟ 
می‌گویند بحران آب در ایران نتیجه شکست در سیاست‌های صنعتی‌شدن و بازگشت به کشاورزی آن هم کشاورزی سنتی بوده است. نامزدهای انتخابات باید به صراحت بگویند دیدگاهشان در مورد کشاورزی چیست؟ قرار است با چه دیدگاهی به اداره وزارت جهادکشاورزی بپردازند؟
آیا قرار است همچنان با بهره‌وری ۳۰درصدی از آب کشاورزی کنیم؟ آیا قرار است همچنان پشت اشتغال کشاورزی نقص‌های بزرگ را پنهان کنیم و با واژه‌هایی چون تأمین «امنیت غذایی» و ایجاد خودکفایی یا «اشتغالزایی» منابع آب را به یغما برده و عملاً امنیت خود را به خطر بیندازیم؟
تعداد قابل‌توجهی از نامزدهای مطرح سابقه نظامی دارند. باید به وضوع ببینیم رابطه نظامیان آن هم آن‌هایی که در قرارگاه خاتم‌الانبیاء فعالیت داشته‌اند دقیقاً با آب و محیط زیست چه رابطه‌ای داشته‌اند؟ «بتن» و «سازه» و دیدگاه‌های سازه‌ای چه در نفت و چه در صنعت منجر به توسعه نشده و نمی‌شوند. بنابراین پرواضح است که از آن‌هایی که دیدگاه نظامی داشته‌اند انتظار بیهوده‌ای است که گمان ببریم آن‌ها به توسعه غیرسازه‌ای بیندیشند و توسعه انسانی مبنای کارشان باشد. به ویژه که یک عمر فقط دستور داده‌اند و عده‌ای دستوراتشان را اجرا کرده‌اند و یا دستوری را خود اجرا کرده‌اند بی‌آنکه تعاملی در چگونگی اتخاذ آن تصمیم به عمل آمده یا آورده باشند. به ویژه در مورد مقوله‌ای چون آب که بدون تعامل و گفتگوی همه ذی‌نفعان نمی‌توان درباره آن تصمیم گرفت و در جلسه‌ای نشست و گفت «مجوزهای زیست‌محیطی‌اش را می‌گیرم» و خط انتقال آب را با بتن و لوله به عنوان شاهکار ثبت کرد. 
بارگذاری‌های دولت آینده بدون توجه به وضعیت آب کشور و بدون لحاظ کردن معادلات مربوط به آن عملاً ادامه روند تخریبی و شیوه سیاستگذاری‌هایی است که در این دهه‌ها منجر به از دست رفتن منابع آب شده است. 
وقتی هنوز کسانی در بخش کشاورزی ما سیاستگذارانی هستند که در باورشان نپذیرفته‌اند که بیشترین مصرف آب در این بخش است و در شرایطی که نتوانسته‌اند بهره‌وری از آب را از ۳۰درصد ارتقاء دهند چگونه می‌توان به آینده ایران در این دشت بحران‌زده از منظر آب امید بست؟ در شرایطی که هنوز دست‌اندرکاران بخش کشاورزی آب را به ارزان‌ترین رقم موجود دریافت می‌کنند چگونه به توسعه و ایجاد ارزش افزوده در این بخش به جز افزایش سطج زیر کشت می‌خواهند قدم از قدم بردارند؟ کدام نامزد ریاست‌جمهوری در این مدت پیش از هر سخنی آمده از وضعیت وخیم منابع آب و خشکسالی گفته و از دیدگاه‌هایش برای بخش کشاورزی و وزارت جهادکشاورزی پرده برداشته است؟
تعداد دیگری از داوطلبانی که برای نامزدی ثبت‌نام‌کرده‌اند نیز از همان دولتمردانی هستند که در این دهه‌ها تصمیماتشان منجر به نتایج کنونی در وضعیت منابع آب شده است. بماند که بخشی از توسعه ما محیط زیست و میراث حیات‌وحشمان را نابود کرده است. 
بی‌اغراق باید بپذیریم که اگر نامزدها از تشکیل دولت آب سخنی به میان نیاورند و اگر به مسأله آب به عنوان یک فرابخش و مقوله چندانضباطه ازعان نکنند نمی‌توانند نقش‌آفرینی حیات‌بخشی برای ایران داشته باشند به ویژه آنکه در این دوره قرار است لایحه برنامه هفتم توسعه کشور هم تدوین شود و بی‌توجه به آب نمی‌توان به توسعه اندیشید. 
نکته دیگر این است که اگر رییس‌جمهوری بتواند افراد مختلف، قدرتمندان و صاحبان منافع و پول را برای مدیریت بهینه آب دور یک میز بنشاند و گفتگو و تعامل کند بر سر هیچ‌یک از تعارضات سیاسی و مسائل داخلی نیز نخواهد توانست اجماع به وجود آورد. «آب» اتفاقاً، این پتانسیل را دارد که هم وحدت‌بخش باشد و هم تمرین بسیار موثری برای توسعه سیاسی در گفتمان‌های موجود اعم از اصلاح‌طلب و اصولگرا ایجاد کند. 
نظر شما‌
نام:
ایمیل:
* نظر:
* کد امنیتی:
Chaptcha
حروفي را كه در تصوير مي‌بينيد عينا در فيلد مقابلش وارد كنيد
آخرین اخبار